Op wedstrijddagen verandert de Avenida de Suecia langzaam in het domein van Valencia CF. De terrassen lopen vol, Valencia-shirts verschijnen in het straatbeeld en bij kraampjes gaan sjaals, vlaggen en broodjes over de toonbank. Scooters wurmen zich tussen de supporters door en vanuit de omliggende straten klinkt steeds vaker Amunt Valencia. Boven dit alles torenen de steile tribunes van Mestalla uit.
Mestalla ligt niet op een uitgestrekt sportcomplex buiten de stad, maar ingeklemd tussen flats, cafés, kantoren en verkeerswegen. Het stadion staat niet simpelweg in de wijk: het is er in ruim een eeuw volledig mee vergroeid.
Het laatste seizoen in Mestalla
Als de huidige planning wordt gehaald, is Valencia CF inmiddels begonnen aan het laatste seizoen in Mestalla. De verhuizing naar Nou Mestalla wordt daarmee veel meer dan de ingebruikname van een moderner onderkomen. De club dreigt een plek achter te laten die een belangrijk onderdeel van haar identiteit is geworden. Supporters kunnen hun liederen, vlaggen en rituelen meenemen, maar geldt dat ook voor de sfeer die in meer dan honderd jaar rondom Mestalla is ontstaan?
Een voetbaltempel tussen de flats
Mestalla werd op 20 mei 1923 geopend en behoort tot de oudste nog gebruikte stadions van het Spaanse profvoetbal. In de decennia daarna werd het stadion meerdere keren verbouwd en uitgebreid. Na de verwoestende overstroming van Valencia in 1957 moest een groot deel worden hersteld.
Tussen 1969 en 1994 droeg het de naam Estadio Luis Casanova, als eerbetoon aan de voormalige clubpresident. Casanova vroeg later zelf om de oorspronkelijke naam terug te brengen. Sindsdien heet het stadion weer gewoon Mestalla.
Het meest opvallende kenmerk zijn de tribunes. Die lopen zo steil omhoog dat bezoekers op de bovenste rijen het gevoel kunnen krijgen bijna boven het veld te hangen. De afstand tot de spelers lijkt klein en het geluid blijft gevangen tussen de hoge wanden. Zeker tijdens avondwedstrijden kan Mestalla behoorlijk intimiderend zijn.
Eindeloze trappen
De betonnen buitenzijde, smalle toegangspoorten en eindeloze trappen passen niet bij het beeld van een modern voetbalstadion. Precies daarin zit voor veel liefhebbers de aantrekkingskracht. Mestalla voelt niet alsof het in één keer is ontworpen. Het stadion is laag voor laag ontstaan.
Tijdens een Nederlandstalige voetbalfietstour door Valencia is Mestalla een van de plekken die bezoekers het meest verrassen. Aan de ene kant raast het verkeer over de Avenida de Aragón, terwijl aan de andere kant de woonstraten beginnen.
Een nieuw stadion dat oud werd voordat het af was
Op ongeveer vier kilometer van Mestalla staat de beoogde opvolger. Nou Mestalla werd in 2006 gepresenteerd als een van de spectaculairste nieuwe stadions van Europa. Een jaar later begon de bouw aan de Avenida de les Corts Valencianes.
De verwachtingen waren op dat moment groot. Valencia CF had twee Champions League-finales gespeeld, twee Spaanse landstitels gewonnen en in 2004 zowel de UEFA Cup als de Europese Supercup veroverd. Met een nieuw stadion wilde de club zich blijvend tussen de Europese topclubs vestigen.
Botsende ambities
Die ambitie botste met de financiële werkelijkheid. In 2009 werden de werkzaamheden stilgelegd. De Spaanse vastgoedmarkt was ingestort, de schulden waren enorm en de geplande verkoop van de grond onder Mestalla leverde niet het verwachte bedrag op. Aan de rand van Benicalap bleef een kolossaal betonnen skelet achter.
Jarenlang passeerden automobilisten dagelijks de kale tribunes en open stadionringen. Er verschenen nieuwe ontwerpen en bestuurders noemden verschillende openingsdata, maar op de bouwplaats veranderde nauwelijks iets. Nou Mestalla werd het zichtbare symbool van de bestuurlijke en financiële problemen van Valencia CF.
Zestien jaar vertraging
Pas in januari 2025 werden de werkzaamheden hervat, bijna zestien jaar nadat de bouw was stilgelegd. Inmiddels staan er weer bouwkranen boven de tribunes en krijgt de constructie van de grote overkapping steeds meer vorm.
Volgens de huidige plannen moet Nou Mestalla plaats bieden aan 70.044 toeschouwers. Alle zitplaatsen worden overdekt en aan de buitenzijde van het dak komen zonnepanelen. De ongeveer 4.800 ton zware dakconstructie wordt ondersteund door vijftig stalen pijlers. Valencia CF mikt op een verhuizing in de zomer van 2027.
Toch blijft voorzichtigheid begrijpelijk. Supporters hebben te veel ontwerpen, deadlines en toezeggingen voorbij zien komen om een nieuwe datum zonder meer te omarmen. Voor hen is Nou Mestalla pas echt af wanneer er daadwerkelijk wordt gevoetbald.
Een stadion moet zijn geluid nog verdienen
Nou Mestalla belooft vrijwel alles wat het oude stadion mist: meer comfort, betere toegankelijkheid en moderne voorzieningen. De overkapping moet niet alleen beschermen tegen zon en regen, maar ook helpen om het geluid vanaf de tribunes richting het veld te sturen.
Maar voetbalcultuur laat zich niet op een bouwtekening intekenen. Een stadion krijgt betekenis door wat er jarenlang gebeurt: de vaste route naar de wedstrijd, het café waar dezelfde families samenkomen en de doelpunten waarover tientallen jaren later nog wordt gesproken.
Successen en teleurstellingen
Daar ligt de grootste uitdaging. Mestalla was het decor van kampioenschappen, Europese avonden en wedstrijden tijdens het WK van 1982. Supporters zagen er Mario Kempes, Gaizka Mendieta, Santiago Cañizares en David Villa. Ze beleefden er grote successen, maar ook degradatievoetbal, protesten en teleurstellingen. Al die herinneringen zitten als het ware in het beton.
Nou Mestalla begint zonder dat verleden. Ook de omgeving is anders. Het nieuwe stadion staat in Benicalap, tussen brede wegen en moderne bebouwing. Dankzij metro- en tramlijnen is het terrein goed bereikbaar en er is ruimte voor nieuwe horeca. De typische wedstrijdroutine moet er echter nog ontstaan.
Welke cafés worden de vaste ontmoetingsplaatsen? Waar verzamelen supporters zich voor de aftrap? En wordt het stadion ook op rustige dagen onderdeel van de buurt, of blijft het vooral een bestemming die alleen tijdens wedstrijden en evenementen tot leven komt?
Wat gebeurt er met de oude buurt?
De verhuizing raakt niet alleen de supporters. Rond Mestalla is een kleine economie ontstaan die op wedstrijddagen op volle toeren draait. Bars vullen zich uren voor de aftrap. Restaurants, kiosken, parkeerplaatsen en straatverkopers profiteren van de tienduizenden mensen die naar de wijk komen.
Zodra Valencia CF verhuist, zullen die mensenstromen grotendeels verdwijnen uit de Avenida de Suecia en de omliggende straten. De wijk krijgt mogelijk meer rust, maar verliest tegelijkertijd een ritme dat er generaties lang bij heeft gehoord.
Een eenvoudige plaquette lijkt nauwelijks voldoende
Wat er met de grond van het oude stadion gebeurt, wordt daarom bijna even bepalend als de toekomst van Nou Mestalla. Nieuwe woningen en stedelijke voorzieningen kunnen de buurt veranderen, maar zullen de betekenis van de plek niet automatisch bewaren.
Voor de club Valencia ligt daar een verantwoordelijkheid. Een eenvoudige plaquette lijkt nauwelijks voldoende voor een locatie waar sinds 1923 voetbalgeschiedenis is geschreven. Op de plek van de middenstip, de tribunes of de doelen zou iets tastbaars moeten blijven bestaan als verbinding tussen het oude en nieuwe Valencia CF.
De belofte van 2030
Ook het WK van 2030 hangt boven het bouwproject. Valencia behoorde aanvankelijk niet tot de geselecteerde Spaanse speelsteden, mede door de langdurige onzekerheid rond Nou Mestalla.
Nadat Málaga en A Coruña afhaakten, ontstond opnieuw ruimte. De Spaanse voetbalbond schoof Valencia en Vigo vervolgens naar voren als mogelijke vervangers. Een definitieve plaats is nog niet gegarandeerd. FIFA moet de uiteindelijke speelsteden vaststellen en voor Valencia blijft tijdige voltooiing van Nou Mestalla een belangrijke voorwaarde.
Nieuwe aansluiting?
Een WK-wedstrijd zou het stadion onmiddellijk internationale uitstraling geven. Voor supporters is het echter belangrijker wat er om de week gebeurt. Een modern stadion kan de inkomsten van Valencia vergroten en de club helpen opnieuw aansluiting te vinden bij de Spaanse en Europese top.
Die toekomst wordt pas geloofwaardig wanneer ook de relatie tussen club en achterban verbetert. De jarenlange protesten tegen eigenaar Peter Lim laten zien dat wantrouwen niet met staal, beton en zonnepanelen verdwijnt.
De laatste keren
Als de planning wordt gehaald, is Valencia CF begonnen aan het laatste seizoen in Mestalla. Daardoor krijgen gewone momenten ongemerkt een historische lading. De laatste derby, misschien nog één laatste Europese avond, de laatste keer dat de spelers via de Avenida de Suecia arriveren en uiteindelijk de allerlaatste aftrap.
Zelfs supporters die verlangen naar meer comfort zullen beseffen dat ze afscheid nemen van een plek die niet opnieuw gemaakt kan worden. Een stadion kan worden nagebouwd, maar ruim honderd jaar aan herinneringen laten zich niet kopiëren.
Verhuist de voetbalcultuur mee?
Kan de voetbalcultuur meeverhuizen? Deels ongetwijfeld. De supporters, liederen, vlaggen en rituelen gaan mee naar Benicalap. Nieuwe generaties zullen in Nou Mestalla hun eigen herinneringen opbouwen. Misschien ontstaat rondom het nieuwe stadion een levendige voetbalwijk die we ons nu nog moeilijk kunnen voorstellen.
Maar niet alles past in een verhuisdoos. De nauwe straten, de cafés die al uren voor de wedstrijd vollopen en de steile tribunes die boven de flats uitsteken, blijven verbonden met deze plek. Nou Mestalla kan groter, comfortabeler en indrukwekkender worden. De ziel van Mestalla krijgt het echter niet cadeau. Die moet het nieuwe stadion, wedstrijd voor wedstrijd en seizoen na seizoen, zelf verdienen.
Meer over Mestalla (inclusief een hoofdstuk over het nieuwe stadion) in Estadio deel 3, die geheel in het teken staat van het stadion van Valencia. LET OP: laatste exemplaren!
Beeld: Marco Magielse
Foto’s Nou Mestalla: Verrassend Valencia
