Staantribune heeft voor de verkiezing van Voetbalboek van het jaar 2018 vijftien titels geselecteerd, waarop je tot en met donderdag 21 maart hier kunt stemmen. Een van de genomineerde boeken is ‘Kampioenen ’14-’18’, geschreven door Anton Slotboom, Roger Rossmeisl, Herman Starink en Menno Pot. Een fragment:

In de zomer van 1914, waarin de zieltogende oude topclub RAP fuseert en van het toneel verdwijnt, moet de club die zich zo graag afficheert als de nieuwe vaandeldrager van het Amsterdamse voetbal een pijnlijke degradatie slikken: terug in de Tweede Klasse, terug bij af.

Het markeert de geboorte van een traditie die Ajax een eeuw later nog altijd in ere houdt in tijden van sportieve malheur: bestuursleden en verenigingsleden gaan rollend over straat. Na een crisisberaad dat drie avonden in beslag neemt, moet het bestuur op 20 juni aftreden. Alleen voorzitter Willem Egeman mag blijven.

Er moeten nieuwe spelers worden gezocht, want de oude hebben zich tijdens de crisis bijna allemaal gedesillusioneerd over laten schrijven naar andere verenigingen. Onder hen ook de eerste Oranje-internationals uit de Ajax-gelederen, Gé Fortgens en Nico Buwalda. Slechts drie spelers blijven op het fort: Gerard Ziegeler, Joop Pelser en Theo Brokmann. Ajax moet opnieuw beginnen.

De zomer van 1914 zal het gekrakeel snel reduceren tot nieuws van het onbeduidendste soort. Acht dagen na Ajax’ bijltjesdag knalt het pistool van Gavrilo Princip in Sarajevo, al windt Europa zich amper op over de moord op het Oostenrijkse troonopvolgerspaar. De oorlog die volgt, wordt nog wekenlang als een plaatselijk heidebrandje op de Balkan beschouwd. Weinigen voorzien wat weldra de gevolgen zullen zijn. Ook voor Nederland. Ook voor Ajax.

Krijgsgevangen
Als Duitse legers op 4 augustus België binnenvallen, de oorlog als een steekvlam van Oost- naar West-Europa overslaat, 200.000 gemobiliseerde Nederlandse militairen (onder wie Ajax-spelers als Theo Brokmann en Joop Pelser) zich schrap zetten in hun linies en het land angstig de adem inhoudt, begint het Ajax te dagen dat de oorlog het plan om snel terug te keren naar de hoogste afdeling weleens lelijk in de weg kan gaan zitten.

In de eerste oorlogsweken, waarin de dreiging voor Nederland acuut is en voor het leger de hoogste staat van paraatheid geldt, kan van voetbal sowieso geen sprake zijn: de competitiestart wordt door de NVB uitgesteld.

(Tekst gaat verder onder de afbeelding)

Als de bal begin oktober weer mag rollen, gaat een noodcompetitie van start. Omdat alle clubs dienstplichtige spelers in de gelederen hebben en voortdurend met verzwakte elftallen moeten spelen, besluit de bond promotie en degradatie op te schorten en de clubs in divisies in te delen op plaats van herkomst, zodat veel leuke (maar ook vrijblijvende) duels tegen stad- en regiogenoten gespeeld kunnen worden.

Een terugkeer naar de Eerste Klasse zit er voor Ajax dus per definitie niet in, dit seizoen. Zul je altijd zien dat je afgetekend bovenaan eindigt. De club die onderaan is geëindigd in de noodafdeling die nog het meest lijkt op de Eerste Klasse West, het Haagse Quick, toont zich bereid om promotie/degradatieduels tegen Ajax te spelen. De NVB wil ze wel erkennen als ‘officiële’ wedstrijden, maar dat blijkt een wassen neus, want van promotie mag desondanks geen sprake zijn. Ajax wint (2-4 in Den Haag, 1-1 in Amsterdam) en voelt zich eigenlijk te goed voor nog een seizoen Tweede Klasse, maar er is geen andere keus. Ajax is ‘krijgsgevangen’: opgesloten in de Tweede Klasse.

De wonderlijke uitspraak van de voetbalbond rond de wedstrijden tussen Quick en Ajax (wel officieel maar toch ook weer niet?) is een voorproefje van wat Ajax nog te wachten staat. De bond zal in de jaren daarna een paar onnavolgbare besluiten nemen die het steeds dieper gefrustreerde Ajax bijkans tot waanzin drijven.

De jaren 1914-1918 zijn niet alleen de jaren waarin de elitesport voetbal volkssport wordt. De sport maakt ook een eerste groeispurt van ‘professionalisering’ door, al is beroepsvoetbal nog onbespreekbaar. Het voetbal maakt grotere stappen voorwaarts dan de knullig opererende bond kan bijbenen, zo lijkt het. De relatie tussen NVB en clubs als Ajax komt erdoor op scherp te staan. Kennis van Ajax’ lotgevallen in de eerste drie oorlogsjaren is vereist om te begrijpen in welke getergde gemoedstoestand Ajax de titel van 1918 uiteindelijk zal grijpen.

Stem tot en met donderdag 21 maart hier op je favoriete voetbalboek van 2018!(NB: Vergeet niet je stem definitief te maken via de link in de bevestigingsmail die je krijgt na het stemmen!)

De uitslag wordt bekendgemaakt op zaterdag 23 maart van 14.00 tot 15.30 uur bij boekhandel De Vries-Van Stockum, Spui 40 in Den Haag. Er zijn onder meer interviews met de schrijvers. Ook zullen enkele auteurs voordragen en uiteraard is er gelegenheid tot signeren. Toegang is gratis, iedereen is welkom (vooraf aanmelden niet nodig)!