Voor de verkiezing van ‘Voetbalboek van het jaar 2016’ zijn twintig boeken geselecteerd. De komende weken lichten we een aantal genomineerden uit. Vandaag een hoofdstuk uit ‘Mangup Milko’, de biografie van Milko Djurovski, geschreven door Herman Sandman.

Groningen, december 2013
Cool. Milko is cool. Het is het eerste wat Zora zegt. Het is woensdag 18 december 2013, kwart over negen in de ochtend. De Servische belt mij direct na haar telefoontje met Milko Djurovski, voormalige enfant terrible van FC Groningen. Ik wil een boek maken over de Macedonische voetballer en Zora had hem dat verteld.

Zora is Zora Duvnjak (1971). Geboren en getogen in Belgrado. De Servische werkte eerder voor Uitgeverij Passage, mijn uitgeverij. Ze begeleidde Gerbrand Bakker en Caja Cazemier met hun verhalen voor het jubileumboek van Het Poortje Jeugdinrichtingen: Ik geef een feestje als ik vrij kom. Ook hielp ze thrillerschrijver Lupko Ellen bij Wraakengel, het vierde deel van de Ludde Menkema-serie, waarvan het slotdeel in de Balkan speelt.

soccerfanshop.nl

Het idee voor het boek over Djurovski was een paar maanden eerder ontstaan. Ik zat met uitgever Anton Scheepstra van Passage en schrijver/muzikant Meindert Talma in de trein terug naar Groningen, na een bezoek aan Manuscripta, het jaarlijkse feestje van Nederlandse uitgevers. Zoals wel vaker op pad met Scheepstra en/of collega-schrijvers passeren de wildste plannen de revue.

De biografie over saxofonist/chemicus Appie Alberts was de reden van mijn aanwezigheid op Manuscripta en na veel mogelijke onderwerpen, waaronder voetballer/trainer Henk Nienhuis en ‘zijn’ SC Veendam en de te vroeg overleden schrijver Nanne Tepper, kwam ik uit bij Milko Djurovski. De Macedoniër speelde tussen 1990 en 1994 bij FC Groningen. Hij was in mijn ogen de enige echte vedette die er ooit onder contract stond. In ieder geval de leukste.

Een voetballer die tot de verbeelding sprak. Alleen al door zijn verschijning. Lang haar, ongeschoren gezicht en zwarte maillots om de benen. De man kon fantastisch voetballen, maar liet dat te weinig zien. Of het was virtuoos, of het was drie keer niks. Dan stond hij negentig minuten met de handen in de zij bij de middenlijn, kijkend naar het geploeter van verdediging en middenveld. Een middenweg was er niet. Milko Djurovski maakte vier jaar lang iedereen de kop gek in het Oosterpark-stadion.

Ook zijn handel en wandel buiten het veld haalde meer wel dan niet de krantenkolommen. De meest wilde verhalen deden de ronde. Hij sliep onder de tribune, trainde met moonboots, gokte, dronk en rookte als een ketter. Djurovski wekte de indruk dat er een straf op stond om geen sigaret in de mond te hebben.

Al zou slechts de helft van alle verhalen over hem waar zijn, dan rechtvaardigde dat al een boek. Het verbaasde me dat zoiets er nog niet lag. En waarom eigenlijk niet? Ik zou het zelf in ieder geval willen lezen. Een tweede boek over een vroeger idool, na dat over de al even onnavolgbare Alberts, moest er dus komen.

Het matineuze telefoontje van Zora komt vijf dagen na ons eerste contact. Als ik haar telefoonnummer van Scheepstra krijg en de Servische op de hoogte breng van mijn voornemen, spreken we op een vrijdagmiddag af in het stad-Groninger café Het Feithhuis. Ze is direct enthousiast en wil graag helpen. Ook omdat – en dat bevestigt mijn vermoeden dat meer mensen op zo’n boek zitten te wachten – Djurovski nog steeds populair is in Macedonië en Servië en wellicht in meer republieken van het voormalige Joegoslavië.

Er is één probleem. We hebben zijn nummer niet. Social media biedt uitkomst. Zora linkt via Facebook met onze held en mailt mij een dag na het beklinken van de samenwerking, dat ze hem die woensdag gaat bellen.

Het gesprek verloopt, zo maak ik op, betrekkelijk eenvoudig. De Macedoniër zegt onmiddellijk zijn medewerking toe en komt in de beleving van Zora warm, vrolijk en vriendelijk over. Al spreekt hij haar wel aan op haar Servische uitspraak, dat schijnbaar beïnvloed is door een lang verblijf in Nederland en meer precies Noord-Nederland. Ik weet niet hoe Servisch met een Gronings accent klinkt, maar ik stel me een grinnikende Djurovski voor.

Cool. Milko is cool.

Een ontmoeting zit er niet direct in. Hij zegt met allerlei projecten bezig te zijn en gaat in maart wellicht naar Canada. We zien elkaar vast nog wel, denk ik en beschouw het telefoontje als het startmoment. Daar had ik best even bij stil willen staan, maar als het gesprek met Zora ten einde is, moet ik weg voor een interview voor de krant met mensen van de Adviescommissie Gehandicaptenbeleid Gemeente Zuidhorn.

Zora en ik zitten weer twee dagen later bij Scheepstra. Er is weinig voor nodig om hem te overtuigen. Zelfs hij, als niet voetbalman, kent Milko Djurovski. Ik had voor de zekerheid een T-shirt aangetrokken met diens beeltenis, dat ik een klein jaar eerder bij mijn afscheid als redacteur kunst en cultuur van de Groninger Gezinsbode had gekregen, maar dat had niet gehoeven.

Een deadline stellen we, zoals gewoonlijk, niet. Ik ga aan de slag en zie wel waar het schip strandt. Al drukt Zora me op het hart om er geen meerjarenplan van te maken. Balkanmensen zijn van de korte klappen. Duurt het te lang, verliezen ze de interesse. In eerste instantie denk ik dat het met een dik jaar al wat wordt, maar dat had ik gedacht.

Wat tijdrovend blijkt, is zoeken in archieven. Die van NDC Mediagroep, mijn werkgever, is gedigitaliseerd, maar niet alle artikelen zijn met control c en control v binnen te halen. Die moet ik vanaf pdf overtikken.

Hetzelfde op de burelen van FC Groningen in de Euroborg. Als ik via Wim Masker, mijn collega bij de Groninger Gezinsbode en FC Groningen-watcher, in februari 2014 contact leg met Bas Kammenga, pr-man van de club en op diens kantoor in het archief van de supportersvereniging mag duiken, blijkt die volledig uit plakboeken te bestaan.

Keurig op datum en volledig, dat wel, maar niet digitaal. Er zit niets anders op dan ook deze de boeken vanaf 1989 tot en met 1994 door te spitten en alles wat van belang is over te tikken.

Het boek is via deze link te bestellen.

Stem hier op je favoriete voetbalboek van 2016!