Vraag een jonge Go Ahead Eagles-supporter wie de grootste vijand is en je hoort zonder twijfel PEC Zwolle. Vraag een wat oudere Deventenaar wie de grootste vijand is en je hoort geheid FC Twente. Zondagmiddag spelen de twee Overijsselse clubs weer een echte derby en hoewel er onderling nog altijd sprake is van rivaliteit, is het bij lange na niet zoals het vroeger was. Want de tijd van hattricks van Tukker Jan Jeuring, puntscherpe noppen en de daaruit voorkomende beenwonden zijn echt verleden tijd.

Bij de Derby van het Oosten denkt men nu meteen aan Heracles Almelo tegen FC Twente. “Maar dat was vroeger Go Ahead tegen FC Twente”, vertelt Dick Schneider, die in de jaren zestig en zeventig in totaal negen seizoenen voor de Deventenaren speelde en leerde voetballen tegen de stadionmuur in de Vetkampstraat. “Luister, Heracles en Zwolle speelden niet eens in de eredivisie. Een paar jaar geleden werd ik rond de IJsselderby samen met Arne Slot geïnterviewd, toen mij gevraagd werd hoe die wedstrijd in mijn tijd leefde. Maar die bestond toen helemaal niet. Ik ben blij dat ik nooit zo laag gevoetbald heb, joh. FC Twente was de vijand.”


Veranderende sentimenten. Waar het nu haat en nijd is tussen de nieuwe rivalen van beide clubs, was het vroeger voornamelijk sportieve rivaliteit, aldus Schneider. “Ach, de supporters konden gewoon in eigen clubkleuren naar het andere stadion. Je stond elkaar niet zo naar het leven, dat was nergens in die tijd. Ik was zelfs bevriend met een aantal spelers van FC Twente: Willem de Vries, Theo Pahlplatz, Frans Thijssen, Epi Drost, noem maar op. Maar twee keer per jaar stond je tegenover elkaar en dan deed je er alles aan om te winnen. Werkelijk alles.”

En dat gebeurde ook op 8 maart 1970, toen beide Overijsselse clubs elkaar troffen toen het ontzettend hard sneeuwde. “Je had toen nog geen veldverwarming of kunstgras”, vertelt Knakkie. “Je voetbalde onder alle omstandigheden en je deed er ook niet moeilijk over. Ik zag vorige week een filmpje van Johan Cruijff, rond zijn sterfdag. Ook op het ondergesneeuwd veld, de lijnen werden gewoon getrokken met gravel, of iets waar daar op leek. Zo ging dat toen.”

FC Twente - Go Ahead

Algemeen Handelsblad (09-03-1970)

Op het harde en bevroren veld van het Diekman Stadion zou iedereen uitglijden op normale voetbalschoenen. En omdat er voor de wedstrijd een noppencontrole was, kon je moeilijk op scherpe stalen of ijzeren noppen beginnen. “Je had destijds maximaal zes noppen, de binnenkant was van staal, maar aan de buitenkant zat een ring van hout of kurk”, legt Schneider uit. “En die jongens van FC Twente haalden een trucje uit. Ze maakten met een klein zaagje een kruisje in het ringetje van kurk, iets wat niet werd gezien bij de noppencontrole. Maar toen ze eenmaal buiten de tunnel van Het Diekman met hun schoenen op de stenen ondergrond stampten, vielen de ringetjes eraf. Onsportief, vond ik dat.”

Want dat heeft Go Ahead geweten. In de 34e minuut was er een botsing tussen Kick van der Vall en Deventenaar Jan Veenstra. Scheenbeschermers waren nog niet verplicht, dus het gevolg: een gapend gat in het scheenbeen van Veenstra. “Het waren spikes, joh. Hartstikke handig om meer grip op dat gladde veld te krijgen, maar als ze je eenmaal raken, ligt alles helemaal open”, aldus Schneider, die na dat seizoen vertrok naar Feyenoord.

Aanvoerder Gerard Somer was woedend en sommeerde zijn spelers de wedstrijd te staken. “Levensgevaarlijk”, noemde hij later het tegenover het Algemeen Handelsblad. De arbiter Jef Dorpmans, gekleed in een blauw trainingsvest over zijn zwarte scheidsrechterstenue, omdat FC Twente als tactische vondst plots ook aantrad in het zwart (“Dan kunnen mijn spelers elkaar beter vinden in de sneeuw”, aldus coach Kees Rijvers), vond van niet. Hij gaf de Deventenaren enkele minuten bedenktijd, waarna de wedstrijd werd uitgespeeld.

FC Twente - Go Ahead

Limburgs Dagblad (11-04-1970)

Een rel ontstond, want na de wedstrijd waren de spelers van Go Ahead nog steeds razend. Op de dag dat Barry Hughes, een jaar later de bedenker van de toevoeging ‘Eagles’, aankondigde de nieuwe trainer te worden in Deventer, stonden de kranten vol. “Een schandaal!”, vond Johnny Oude Wesselink. “Het waren net spijkers”, was ook Henk Warnas boos. “Als Ajax zoiets overkomt in Duitsland, wordt er een heleboel herrie gemaakt, maar als wij ermee te maken krijgen, is er niets aan de hand”, klonk doelman Nico van Zoghel ontstemd, terwijl hij doelde op een soortgelijk incident eerder die week bij een Jaarbeursduel tussen FC Carl Zeiss Jena en Ajax.

En die boosheid kwam ook een beetje voort uit het wedstrijdverloop. Doelpuntenmachine Jan Jeuring maakte immers een hattrick, waardoor het duel tussen beide Overijsselse subtoppers eindigde in een verdiende 3-0 zege voor de Enschedeërs. “Thuis wonnen we meestal, maar het Diekman Stadion was een ander verhaal”, blikt Schneider terug. “Het waren speciale wedstrijden in een speciaal stadion, Eddy Achterberg had er zelfs een eigen tribune. Maar FC Twente had echt veel kwaliteit lopen, en daardoor was er veel onderling respect. Daarom snap ik dat hele noppenincident ook niet. Dat hadden ze helemaal niet nodig.”

Uiteindelijk stuurde scheidsrechter Dorpmans, na zwaar aandringen van Go Ahead, enkele noppen op naar de KNVB, ter nacontrole. En hoewel er werd geconstateerd dat de noppen van FC Twente inderdaad niet aan de eisen voldeden, volgde er geen straf. “Het was ook vast niet de bedoeling om iemand te blesseren”, denkt Schneider. “Maar er waren ook geen camera’s in die tijd, hè. ‘Voetbal is oorlog’, zei Rinus Michels toch? Nou, de Derby van het Oosten wilden we allebei dolgraag winnen. Dus hoewel ik het onsportief en gevaarlijk vond, was het ergens ook wel slim.”