Het bronzen standbeeld van Sir Stanley Matthews voor het stadion van Stoke City (zie foto hierboven) wordt gezien als het mooiste voetbalstandbeeld van Engeland. Het zijn eigenlijk drie standbeelden, ieder beeldt een andere fase uit van de carrière van Matthews. Op het standbeeld staan de geboorte- en sterfdatum van de voetballer en trainer: 1 February 1915 – 23 February 2000. 

Matthews werd geboren in Hanley en was – saillant genoeg – supporter van rivaal Port Vale. Toch was het Stoke City dat de rechtsbuiten op vijftienjarige leeftijd vastlegde. Twee jaar later stond Stanley Matthews al in het eerste en van 1932 tot en met 1947 was hij de absolute vedette van de Potters. Een jaar na het debuut van The Wizard of Dribble werd Stoke City kampioen op het tweede niveau.

Toch lukte het de Potters niet om een prijs te pakken met Matthews in de ploeg, al kwamen ze een paar keer heel dicht bij. Zoals in 1947, toen Stoke City slechts twee punten tekort kwam op kampioen Liverpool. Manager Bob McGrory vond Matthews te oud worden en wilde hem weg hebben bij de club. Met het geld dat die transfer zou opleveren, kon Stoke City meedoen om de titel. Matthews verdween inderdaad. Blackpool nam hem over. McGrory bleek een grote fout te hebben gemaakt. In de zes seizoenen erop was een elfde plek het beste resultaat van Stoke City en in 1953 degradeerden de Potters zelfs. Inschattingsfoutje.

In het jaar waarin Stoke degradeerde, maakte Matthews een belofte aan zijn vader waar. Die vroeg hem in 1945 op zijn sterfbed twee dingen: of Stanley goed voor zijn moeder zou zorgen en of hij de FA Cup kon winnen. Op 38-jarige leeftijd lukte dat in een finale die sindsdien bekend staat als The Matthews Final. Blackpool was sinds de komst van Matthews een paar keer dicht bij de FA Cup geweest. In 1948 werd de finale tegen Manchester United met 4-2 verloren en in 1951 was Newcastle United met 2-0 te sterk.

Matthews werd er niet jonger op en wist dat de finale in 1953 misschien wel zijn laatste kans was. Maar halverwege de tweede helft stond het 3-1 voor Bolton Wanderers. En toen maakte Matthews zich heel kwaad. Hij speelde misschien wel de beste 25 minuten uit zijn carrière. Het was zo indrukwekkend dat zelfs de Bolton-supporters na afloop geen flauwe grappen meer konden maken. De verdedigers uit Bolton werden helemaal dolgedraaid en na negentig minuten stond het 4-3 voor Blackpool. Matthews had eindelijk zijn zo gekoesterde prijs binnen.

Men verwachtte dat Matthews zou aankondigen te stoppen met voetballen nu hij eindelijk de FA Cup had gewonnen, maar de dribbelaar ging nog twaalf jaar door. In 1955 werd hij bijna gekocht door Arsenal en een jaar later was hij er de eerste voetballer die de Ballon d’Or won. In 1961, Matthews was ondertussen al 46, zat hij steeds vaker op de bank. Dat beviel The Wizard of Dribble niet en hij vroeg om een transfer. Zijn oude club Stoke City, dat sinds de degradatie in 1953 uitkwam op het tweede niveau, hapte toe.

Stoke-on-Trent stond op zijn kop. Maar liefst 35.974 man kwamen naar Victoria Ground om de terugkeer van hun grote held te zien. Matthews was nog steeds erg goed, maar was wat van zijn snelheid verloren en kreeg daardoor veel schoppen en blessures. Manager Tony Waddington kocht daarom aan het begin van het seizoen 1962-1963 Eddie Clamp, speciaal om Matthews te beschermen. Clamp had de veelzeggende bijnaam Chopper Eddie. De snoeiharde speler maakte voor de wedstrijd de directe tegenstander van Matthews duidelijk dat iedere schop zou worden beantwoord met veel pijn voor de schopper.

Met de bescherming van Clamp kon Matthews weer excelleren. Het hele seizoen ging de titelstrijd in het Championship tussen drie clubs: Chelsea, Sunderland en Stoke City. Dankzij een geweldige Matthews werden de Potters kampioen. Matthews werd zelfs uitgeroepen tot Footballer of the Year, precies vijftien jaar nadat hij dat voor het laatst was geworden en dat als speler op het tweede niveau. Een perfect moment om te stoppen, maar Stanley Matthews ging door. Hij kreeg wel steeds meer last van blessures. Op 6 februari 1965, een paar dagen nadat hij vijftig was geworden, besloot Matthews dat het genoeg was. Later vertelde hij dat hij maar van één ding spijt had, namelijk dat hij twee jaar te vroeg was gestopt.

In 1967 werd Matthews manager van Port Vale, maar dat werd geen succes. Hij hield zijn trainerscarrière daarna meteen voor gezien. Op 23 februari 2000 stierf Matthews. Langs de rouwstoet in Stoke stonden maar liefst honderdduizend mensen om de bekendste zoon van de stad een laatste eer te bewijzen.

Meer over Stoke City lees je in Van Middlesbrough naar Millwall. Je kunt dit boek (t.w.v. € 19,95) als welkomstgeschenk ontvangen als je abonnee wordt van Staantribune. Of bestel het boek nu voordelig in combinatie met Staantribune #12 (Engeland Special).
NB: nog maar 324 exemplaren ALLEEN verkrijgbaar in de webshop, niet meer bij Bol.com en in de reguliere boekhandels!