Pro Vercelli, de antieke, zevenvoudig Italiaanse kampioen, keerde in 2012 na 64 jaar afwezigheid terug in Serie B. Daarop volgde een nog al opzienbarende strijd om lijfsbehoud. De succescoach die met de ploeg promoveerde, moest na teleurstellende resultaten nog voor de winterstop plaats maken voor een meer ervaren trainer, die op zijn beurt het voorjaar niet haalde en plaats moest maken voor zijn terugkerende voorganger. Tussendoor verving de club ook nog eens de halve selectie. Wanbeleid?

Het bracht Pro Vercelli in ieder geval op korte termijn weinig succes, want alle noodgrepen ten spijt bleek degradatie onafwendbaar. Maar het Serie B-avontuur smaakte wel naar meer en sommige supporters durfden zelfs stiekem weer te dromen van een achtste scudetto. Na de degradatie koos Pro Vercelli, met gedegen beleid en inzet op ontwikkeling van Italiaans talent, een wat minder opportunistisch pad met een directe terugkeer in de Serie B als verrassend gevolg. Gideon van der Staaij schreef er een boek over. De club wist zich vervolgens jarenlang op bescheiden wijze te handhaven. Maar zelfs in het rustige Noord-Italiaanse provinciestadje Vercelli kruipt het bloed soms waar het niet kan gaan en kan het verkeren.

Sunday Bloody Sunday
Op een zondagavond eind oktober vorig jaar kleurde de lucht bij zonsondergang bloedrood boven Stadio Silvio Piola. Enerzijds was het luchtverschijnsel een prachtig plaatje, anderzijds had het ook iets onheilspellends. Het affiche die avond was een kraker onderin de ranglijst, tegen Foggia. De aanhang van die club liet er geen gras over groeien. Het bezoekers-vak, Settore Ospiti, en een flink deel van de Gradinata Nord-tribune aan de overzijde van de monumentale hoofdtribune, puilden uit met zo’n 1.200 met vlaggen zwaaiende en luidkeels zingende Foggia-tifosi in rood-zwarte clubkleuren.

Met vrienden stond ik ook op Gradinata Nord, vlak naast de Foggia-fans, en ik aanschouwde de alles en iedereen in Vercelli aftroevende tifo van de gasten met enige bewondering. “Hoe komt het eigenlijk dat er zoveel supporters uit Foggia de ploeg voor deze wedstrijd helemaal naar de andere kant van het land achterna reizen?” vroeg ik aan mijn Vercellese vriend Gianluca die naast mij stond. “Dat zit anders”, vertelde hij, “de meeste van deze tifosi wonen niet in Foggia maar in Turijn, waar ze in de fabrieken werken. Normaal gesproken zijn ze niet in de gelegenheid om de thuiswedstrijden van Foggia te bezoeken, dus grijpen ze deze mogelijkheid om dicht bij huis hun favorieten te zien en aan te moedigen met beide handen aan. En dat doen ze met hart en ziel, zoals je kunt zien.”

De Foggia-aanhang zorgde voor Zuid-Italiaanse sferen in het stadion. De ietwat onderbezette Curva Ovest van Vercelli kon er weinig tegenin brengen. Met het machtsvertoon op de tribunes en de hellekleuren in de hemel stonden De Duiveltjes uit de hak van de Laars vooraf met 0-1 voor. In Serie B moet het gek lopen, wil je zo’n voorsprong in een uitwedstrijd uit handen geven. Het lukte Pro Vercelli echter wel om vroeg in de wedstrijd de score te openen, maar daarna kwamen De Leeuwen er niet of nauwelijks meer aan te pas tegen een mazzelend en ontketend Foggia. Een onterechte penalty tegen, een onterechte rode kaart voor verdediger Dramane Kanoté en een onterechte wissel – de prima spelende aanvoerder Giuseppe Vives was het kind van de rekening – maakten een abrupt einde aan de voortvarende start. Pro Vercelli verloor kansloos met 1-4 en zakte verder op de ranglijst. Zo eindigde de wedstrijd sportief gezien in een bloedige zondag, maar ondanks de jammerlijke nederlaag was het wel weer genieten geweest van puur Serie B-voetbalcultuur.

Vooral de cambio was het gesprek van de avond tijdens de derde helft in de kroegen rondom Piazza Cavour, het centrale plein in het centrum van de stad. Het was duidelijk dat nieuwbakken trainer Gianluca Grassadonia na deze nederlaag nadrukkelijk op de wip zat, hoezeer hij ook geliefd was onder spelers en supporters. “Serse Cosmi moet maar naar Vercelli komen”, klonk het na afloop gekscherend op het terras van Café Imperiale. Het is de running gag ter plaatse wanneer Pro Vercelli om een redder verlegen zit, want in Italië is de bruisende Cosmi de aangewezen man voor het redden van clubs in nood.

“Bovendien helpt hij zijn clubs financieel door het stimuleren van de petjesverkoop”, grapte een supporter over de meestal clubpetjes dragende trainer, die in zijn vrije tijd ook nog wel eens wil optreden als DJ. Cosmi kwam echter niet en tekende een maand later bij Ascoli, concurrent van Pro in de strijd om handhaving.

‘Nederlandse Serie B’
In de tussentijd wist Grassadonia zich nog even het vege lijf te redden door de Derby del Riso uit tegen aartsrivaal Novara te winnen, maar voor de kerst was zijn krediet in de ogen van het bestuur op. Zijn opvolger Gianluca Atzori (ex-Catania, ex-Sampdoria) moest voor het aloude schokeffect zorgen. Verder was duidelijk dat de selectie tekort kwam en versterkingen nodig had. Net als vijf jaar eerder zou de selectie in de winterstop behoorlijk op de schop gaan, met op papier de terugkeer van de spectaculaire doelman Mirko Pigliacelli als beste zet. In de zoektocht naar aanvallende versterking deed sportief-directeur Massimo Varini eind januari zelfs Nederland aan. Volgens Italiaanse berichten zou het doelwit van zijn scoutingtrip Mart Lieder zijn geweest, de veelscorende spits van FC Eindhoven, op dat moment Capocannoniere van de ‘Nederlandse Serie B’.

Maar Varini keerde zonder Nederlandse spits terug naar Noord-Italië. In Vercelli deed hij de zaak met de volgende bevinding af: “De Nederlandse Serie B is niet zoals onze Serie B, die zwaarder is.” Volgens een lokaal nieuwsbericht was het probleem daarentegen dat de spits de Italiaanse taal niet machtig was, iets wat Varini wellicht ook had kunnen weten voordat hij naar Nederland afreisde?

Na thuiskomst verlegde Varini de aandacht naar de 33-jarige Argentijnse spits Gonzalo Bergessio. Die sprak wel Italiaans (speelde jarenlang voor Catania en Sampdoria), maar bleek vlak voor het zetten van zijn handtekening een ander probleem te hebben: zijn vrouw wilde niet terug naar Italië. Die deal ging dus ook niet door.

Uiteindelijk koos Pro Vercelli met de 34-jarige Braziliaan Reginaldo voor een andere Zuid-Amerikaanse veteraan. Ooit was hij een topper in wording bij Fiorentina. Nu leek hij op het eerste oog een ‘Adriano in zijn nadagen’. “Laten we hopen dat hij de panissa (de lokale rijstschotel met spek en bonen, red.) kan weerstaan”, schreef een supporter met weinig verwachtingen op Twitter.

De geschiedenis herhaalt zich niet?
Reginaldo kwam binnen op voorspraak van Grassadonia, die in januari verrassend genoeg op verzoek van Pro Vercelli-voorzitter Massimo Secondo terugkeerde op de bank van Pro Vercelli. Na drie tranentrekkende verliespartijen op rij was het namelijk alweer gedaan met Atzori aan het roer. Op de persconferentie, waar Secondo de terugkeer van Grassadonia officieel bekendmaakte, stak de voorzitter de hand ook in eigen boezem en stelde hij zich voor een Italiaanse voetbalbestuurder kwetsbaar op: “Als je onderaan de ranglijst staat, is het duidelijk dat je iets niet goed hebt gedaan.”

Daarna keek hij snel vooruit: “Nu verwachten we een reactie van het team en de coach, die zijn tweede kans krijgt.” Dromen van een achtste scudetto was er voorlopig natuurlijk niet meer bij, maar de lat lag niet laag: zeven punten uit de volgende vier wedstrijden was de opdracht voor de trainer en zijn spelers.

Wonder boven wonder zijn de sportieve prestaties sinds de terugkeer van Grassadonia alleraardigst. Hij debuteerde met een fraaie 2-0 thuisoverwinning op – jawel – het Ascoli van Cosmi. Daarop volgde een knappe uitoverwinning tegen Cremonese (2-3) en een flink aantal (in de Serie B altijd waardevolle) gelijke spelen. Zo klimt Pro gestaag op de ranglijst. Van de laatste plaats richting de play-offs-plekken, en als het zo doorgaat, is het niet uitgesloten dat de club zich dit seizoen op het nippertje rechtstreeks zal handhaven.

De geschiedenis herhaalt zich niet, maar rijmt, is als gezegde misschien wel, maar hopelijk niet van toepassing op dit verhaal dat voorlopig nog geen eind kent. Daarmee wordt bedoeld dat alles wat we doen al is gedaan door mensen die ook waren vergeten dat het waarschijnlijk al eerder was gedaan. Aan het eind van het seizoen zal blijken in hoeverre Secondo zich wel of niet net op tijd de lessen van het teleurstellende seizoen 2012-2013 herinnerde en op de valreep toch nog met bedoeld resultaat orde op zaken wist te stellen. Zo niet, dan wacht een ongewisse toekomst in de Lega Pro.

“Serie B is belangrijk voor mij en ook belangrijk voor de stad en de supporters”, zei Secondo bij de terugkeer van Grassadonia. De Serie B bracht de club meer toeschouwers en televisiegeld, een smaakvolle renovatie van het oude stadion naar Serie B-maatstaven, Italiaans talent met transferwaarde en enkele cultspelers van naam, zoals Rolando Bianchi (ex-Manchester City) en Giuseppe Vives (ex-Torino). De club speelde ‘topwedstrijden’ tegen andere voormalig landskampioenen, zoals Bologna en Hellas Verona. Bovendien bleven de club en de mensen eromheen authentiek en benaderbaar, een van de voornaamste redenen voor mijn jarenlange passie voor Pro.

“Pro Vercelli is een Italiaanse voetbalclub op zijn allerleukst”, zei een Nederlandse vriend eens na een gezamenlijk bezoek aan de club. En zo is het, want niets liever reis ik volgend seizoen weer af naar Vercelli voor een heerlijke pot Serie B-voetbal. Of ze nu winnen of verliezen, het is er altijd genieten en dat mag nooit verloren gaan. Dus scandeer ik nog maar eens in het plaatselijk dialect: Forsa Pro! De withemden kunnen dit seizoen nog wel wat steun gebruiken.

Gideon van der Staaij

Gideon van der Staaij schreef een boek over zijn beleving in en rondom het stadion als Pro Vercelli-fan. Staantribune mag drie van zijn boeken weggeven. Om kans te maken op een van deze exemplaren hoef je enkel vóór 31 maart een (leeg) mailtje te sturen naar info@staantribune.nl onder vermelding van Pro Vercelli.