In Liverpool staat morgen de 224e Merseyside-derby tussen Everton en Liverpool op het programma. The Toffees en The Reds willen elkaar wel haten, maar eigenlijk lukt dat ze niet. De grootste reden voor deze gezonde rivaliteit is de Hillsborough-ramp van 15 april 1989. Door de ramp ontstond een vriendschappelijke verstandhouding tussen beide supportersgroepen uit de havenstad. Voorafgaand aan de derby van morgen zal Everton-voorzitter Bill Kenwright een gedenksteen onthullen op Goodison Park, met daarop de namen van alle 96 slachtoffers. Want hoe groot de rivaliteit ook is, het onderling respect blijft altijd. Voor de supporters van beide clubs is voetbal erg belangrijk, maar zij weten dat er nog belangrijkere zaken zijn in het leven.
8

De grote tragedie van de Hillsborough-ramp zit hem in de nasleep, zoals deze BBC-documentaire uit  2013 pijnlijk laat zien. De Britse media en overheid schoven de schuld in de schoenen van de Liverpool-fans. Agenten namen het voor elkaar op, bewijzen werden achtergehouden. De ramp en de nasleep ervan zorgden voor groot verdriet bij de nabestaanden van de slachtoffers. Die pijn werd in heel Liverpool gevoeld, ook bij het blauwe gedeelte. Een maand na de Hillsborough-ramp speelden Everton en Liverpool een FA Cup-finale op Wembley. Ook de Everton-supporters waren geraakt door het verdriet van hun buren. Dat zorgde weer voor wederzijds respect en vertrouwen. Dat gevoel van verbondenheid groeide de laatste jaren alleen maar. Bij de herdenking in 2013 ontvingen Everton-supporters een daverend en dankbaar applaus voor deze speech. En vorig jaar, bij de 25e herdenking van de Hillsborough-ramp, waren daar deze woorden van Everton-trainer Roberto Martínez.


1

‘There was football before ’92, you know?’
In de jaren ’80 was Liverpool de voetbalhoofdstad van Engeland. Tussen 1976 en 1990 werd Liverpool liefst tien keer landskampioen. Van de vijf overige seizoenen in die periode ging Everton er twee keer met het landskampioenschap vandoor. Een veelgehoorde uitspraak in Engeland, met name van de oudere generatie supporters, is dan ook: “There was football before ’92, you know?” Want in dat jaar deed de Premier League zijn intrede, met de mediamachine van Sky Sports als grote katalysator, en veranderde het Britse voetballandschap. Sindsdien gingen er dertien landstitels naar Manchester United, drie naar Arsenal, drie naar Chelsea en twee naar Manchester City. Liverpool en Everton speelden eigenlijk geen rol van betekenis meer. De Liverpudlians wonnen in 2005 weliswaar de Champions League, maar een serieuze titelstrijd zat er zelfs in dat seizoen niet in. Met Everton ging het sinds 1992 nog veel slechter. De Toffees speelden zich in de jaren ’90 meerdere malen pas op de laatste dag veilig.

2Na de komst van trainer David Moyes in 2002 klom Everton langzaam weer uit het dal, met als grote uitschieter zelfs een vierde plek in het seizoen 2004-2005. In de zomer van 2014 vertrok Moyes naar Manchester United en volgde Roberto Martínez hem op. De fans op Goodison Park wisten niet zo goed wat ze konden verwachten van de Spaanse oefenmeester. In het seizoen ervoor had hij met Wigan Athletic de FA Cup gewonnen, maar was hij ook uit de Premier League gedegradeerd. Maar binnen een paar weken had de Catalaan de harten van de Toffees veroverd. Met oogstrelend combinatievoetbal legde Everton onder zijn leiding plots iedere tegenstander haar wil op. “Are you watching David Moyes?” zongen de supporters al snel. Hoogtepunten in het vorige seizoen waren de twee overwinningen op Manchester United. Eerst werd na 21 jaar weer eens gewonnen op Old Trafford. Een paar maanden later won Everton ook in eigen stadion van Manchester United, met speels gemak. Een dag later werd Moyes ontslagen bij United. Het was duidelijk; Everton had goud in handen met Martínez en een ambitieuze spelersgroep. Er ontstond echter een dilemma bij de supportersschare van Everton: gaan we voor die vierde plek (Champions League) of zetten we Liverpool een hak? 6

Want hoe goed het ook ging bij Everton, het kon niet tippen aan het successeizoen van Liverpool. In de voorlaatste speelronde had de ploeg van trainer Brendan Rodgers zelfs de beste kaarten in handen om kampioen te worden. Het had daar alleen wel wat hulp bij nodig. Die moest uitgerekend van de naaste rivaal komen. Liverpool-supporters smeekten Everton om op 3 mei te winnen van Manchester City. Dat moest lukken, was hun overtuiging, want Everton versloeg dat seizoen eigenlijk alle topclubs. Bovendien was Everton nog verwikkeld in de strijd om het vierde Champions League-ticket met Arsenal. Maar de Evertonians verloren op eigen veld met 2-3 van City. De verdeeldheid in het stadion was groot. Zowel bij goals van Everton als van Manchester City klonk er hartstochtelijk gejuich. Die vierde plek kon Everton wel vergeten, maar in ieder geval hoefden de Toffees zich in de stad, op het werk en bij verjaardagen niet te storen aan feestvierende Reds.

Het leedvermaak was helemaal groot toen Liverpool twee dagen later een 0-3 voorsprong weggaf bij Crystal Palace. Deze wedstrijd eindigde in 3-3. Sterspeler Luis Suárez was ontroostbaar en moest van het veld worden gedragen. Geen titel voor Suárez, geen titel voor Gerrard, en wederom geen titel voor Liverpool. Het had zo mooi kunnen zijn, exact 25 jaar na de Hillsborough-ramp. Ondanks dat Everton uiteindelijk vijfde werd en Liverpool tweede, allebei net niet, had de voetbalstad aan de Mersey zich vorig seizoen weer op de kaart gezet. Veel spelers van beide ploegen trokken naar het WK in Brazilië en zouden in augustus, met een bak aan ervaring en vol goede moed, beginnen aan een nieuw seizoen. Een seizoen waarin de complimenten plaats moesten gaan maken voor écht succes. Maar na het WK stortte de boel aan beide kanten van Stanley Park volledig in. Liverpool staat op dit moment op de zevende plek, Everton is pas vijf plaatsen lager terug te vinden. Over Europees voetbal wordt op Goodison Park al weken niet meer gesproken, het gaat weer over handhaving in de Premier League, net als in de jaren ’90. Alleen winst in de derby morgen kan het seizoen voor de Evertonians nog wat glans geven.

7De laatste keer dat Everton echter de Merseyside Derby won, dateert alweer van vier seizoenen geleden, 17 oktober 2010 om precies te zijn, toen Mikel Arteta en Tim Cahill voor de goals zorgden. Daarna waren er nog vijf gelijke spelen en vier overwinningen voor The Reds. Vorig seizoen eindigde de confrontatie op Goodison Park na een zinderende wedstrijd in 3-3. Op Anfield Road volgde een 4-0 overwinning voor Liverpool. Begin dit seizoen, op 27 september, zorgde Everton-captain Phil Jagielka met een briljant schot in de blessuretijd voor een 1-1 gelijkspel.

Afscheidsderby
De Merseyside-derby van morgen staat vooral in het teken van Steven Gerrard. De aanvoerder van Liverpool vertrekt na dit seizoen naar Los Angeles Galaxy en speelt dus zijn 33e en laatste derby, waarin hij tot nu toe negen keer scoorde. Bij iedere confrontatie is Gerrard het mikpunt van spottende liederen van Everton-fans, maar die komen voor een groot deel voort uit respect voor zijn prestaties op het veld en zijn presentatie als aanvoerder van Liverpool. De derby’s zijn ook voor Gerrard nog altijd de krenten in de pap. Sky Sports kondigde zijn afscheidsderby al groots aan, maar Martínez weigerde gisteren tijdens de persconferentie uitgebreid te praten over Gerrard en Liverpool. “Het gaat bij derby’s op Goodison Park om Everton. Zij bepalen wat er gebeurt.” De toon lijkt daarmee gezet. Everton zal het feestje willen verpesten voor Gerrard en Liverpool zal het seizoen van Everton compleet willen ruïneren.

9

Voor de neutrale toeschouwer is de Merseyside Derby altijd de moeite waard, maar voor een Toffee of een Red zijn het vaak negentig zenuwslopende minuten. In tegenstelling tot vele andere derby’s richt die spanning zich wel altijd op wat er op het veld gebeurt. Van geweld of rellen is al decennia geen sprake meer. Grappen en grollen worden er altijd gemaakt, maar het loopt nooit uit de hand. Daarvoor zijn de supporters van beide clubs teveel aan elkaar gewend geraakt. Zelfs binnen families verschillen de voorkeuren vaak. Nadat de derby jarenlang werd gespeeld op vroege tijdstippen in het weekend, durft de politie het sinds vorig seizoen aan om de derby ’s avonds af te werken. De rivaliteit op de stands is dus gezond. Maar op de pitch blijft het knokken voor iedere meter en is het een speler verboden om ‘zijn poot terug te trekken’. Met die boodschap in hun achterhoofd zullen Everton en Liverpool er morgen weer een gedenkwaardige wedstrijd van maken.