Nigel Williams is zijn hele leven lang al supporter van de Bristol Rovers, een club in League Two, de vierde divisie van het Engelse voetbal. Af en toe trekt hij in het weekend naar zijn geboortestad en zit hij in de tribune tussen de ruim zevenduizend supporters. Dit weekend – de periode dat wij in Bristol zijn – heeft hij pech, Bristol speelt op verplaatsing. The working class ademt al 150 jaar voetbal in al haar poriën. Bij winst straalt het succes op de supporters af en wanen ze zich onoverwinnelijk. Dan wordt de dagelijkse ellende even vergeten. Bij verlies sakkeren ze over de spits die weeral te veel kansen verknoeide of sabelen ze de scheidsrechter neer die hen de zoveelste strafschop misgunde. Nigel weet er alles van: “Heel wat clubs zijn opgericht door arbeidersverenigingen. Neem bijvoorbeeld Manchester United, die club is opgericht door spoorwegarbeiders.”

Tot de jaren 1990 was het voetbal onbetwistbaar dé sport van de Engelse arbeider. Dat veranderde toen miljardairs een speelterrein ontdekten waar je grof geld mee kon verdienen. Persmagnaat Rupert Murdoch sloot een lucratief voetbalcontract af zodat hij de wedstrijden live kon uitzenden op zijn betaalzender Sky. Het spel zat op de wagen. Superrijken uit de hele wereld gooiden zich op het Engelse voetbal. Gefortuneerde Russen, Arabieren en Amerikanen kochten de ene club na de andere uit de Premier League. De ticketprijzen in de Premier League stegen tussen 1990 en 2008 gemiddeld met 600 procent. Dat is zeven keer meer dan de stijging van alle andere prijzen. Recent protesteerden heel wat supporters van Liverpool nog tegen de verhoging van de ticketprijzen van 59 naar 77 pond (een kleine 100 euro) door in de 77ste minuut hun spandoeken en hun biezen te pakken en het stadion te verlaten. Uiteindelijk zijn de Amerikaanse eigenaars van de club voor het protest gezwicht en werden de prijzen voor het volgende seizoen bevroren.

soccerfanshop.nl

In mei 2005 nam de Amerikaanse zakenman Malcolm Glazer Manchester United over voor de slordige som van achthonderd miljoen pond (zo’n 1,2 miljard euro). Voor heel wat supporters was dit de spreekwoordelijke druppel te veel. “Wat toen gebeurde is echt de moeite waard. Niet minder dan 2000 supporters kwamen samen en richtten een nieuwe club op: FC United of Manchester (FCUM), een club helemaal beheerd voor en door de fans. In Manchester wordt geschiedenis geschreven, de moeite om eens te gaan kijken hoe ze dat aanpakken.”

We volgen Nigels raad op en enkele weken later (na heel wat telefoons en e-mails) staan we in Manchester, in het splinternieuwe stadion van FCUM. Vinnie Thompson, een kale vijftiger, ontvangt ons hartelijk. Hij is de duizendpoot én de persverantwoordelijke van de ploeg. Vinnie vliegt van hot naar her, iedereen spreekt hem aan. Zelf wil hij liever niet voor de camera staan. Hij laat dat over aan de fans en de vrijwilligers, want de club is van en voor hen. Alan Quinn is een van de mensen die aan de wieg stond van de club. Alan is zo fier als een pauw als hij met ons in de nieuwe tribunes wandelt. “Dit was al een tijdje aan het broeden. De fans mopperden over de slechte sfeer in de club, ze voelden zich buitengesloten en ze ergerden zich aan de hoge ticketprijzen. Er was een groot ongenoegen. De vijandige overname door Glazer heeft ons aan het denken gezet. Waarom zouden we het heft niet in eigen handen nemen? En zo ontstond FC United of Manchester. De mensen hebben met hun voeten gestemd. Ze bleven weg uit de thuisbasis Old Trafford en zegden hun abonnement op de betaalzender Sky op. De supporters pikten het niet langer dat de spelers meer verdienden in één week tijd dan zij in hun hele leven. Voor die salarissen geldt maar één woord: obsceen.”

“Waarom gebeurt dit uitgerekend in Manchester?”, vragen we. “Dit typeert ons, dit is op-en-top Mancunian. In Manchester zijn de vakbonden ontstaan en trokken de eerste suffragettes de straat op voor de gelijkberechtiging van vrouwen. Manchester speelt een onmiskenbare rol in de sociale geschiedenis van Engeland. Dat is bij het verzet tegen het miljonairsvoetbal niet anders. In de nieuwe club beslissen de fans over alle belangrijke zaken en niet de ene of andere multimiljonair die zijn club ziet als zijn speeltje. Zo’n vent geeft doorgaans geen zier om het voetbal, de club is er uitsluitend om schulden heen en weer te schuiven. Nee, bij ons is het principe: één aandeel, één stem. Alles wordt beslist op de algemene vergadering van de leden. Er is ook een druk sociaal leven in en rond de club. Mensen kunnen de bar en de infrastructuur gebruiken voor feestjes en dergelijke. Het is hun club.”

In 2005 gaf FC United of Manchester de aftrap van hun eerste seizoen, in de tweede divisie van de North West Counties, negen reeksen lager dan de Premier League. Tien jaar later, op 29 mei 2015 is het nieuwe stadion in Broadhurst Park klaar, nadat niet minder dan 1,5 miljoen pond werd ingezameld bij de supporters. Intussen is de club al twee reeksen gestegen. De zilverkleurige bekers staan mooi opgeblonken in de hall van het nieuwe stadion. Graham Byrne, ook een man van het eerste uur, vertelt enthousiast over het openingsweekend: ‘We reden in open dubbeldeksbussen vol supporters door de stad terwijl we ons clublied zongen: ‘Now we’ve built our own ground, now we’ve built our own ground’. Ken je dat liedje van The Pogues ‘Dirty old town’? Zelfde melodie. We wisten zelfs de Portugese topclub Benfica te strikken voor de openingsmatch van ons stadion. Weet je dat Benfica de grootste club ter wereld is die bestuurd wordt door de supporters? Het was die dag exact 47 jaar geleden dat Manchester United Benfica versloeg en voor het eerst in zijn geschiedenis Europees kampioen werd.”

Vandaag speelt FC United of Manchester een belangrijke match tegen North Ferriby, een topclub uit de National League North, de 6de divisie van het Engelse voetbal. FC United of Manchester staat op een povere achttiende plaats. Als ze winnen, zijn ze zo goed als zeker van het behoud in die reeks. “In deze reeks zouden we graag blijven spelen”, vertelt Peter Wharton, een van de 300 vrijwilligers die meehelpt op de matchdays om alles in goede banen te leiden. “Als FC United in een hogere reeks zou spelen, dan heb je profs of semiprofs nodig en die kunnen wij niet betalen. Trouwens, de jongens van ons team werken overdag en komen ’s avonds trainen. Zij zetten zich honderd procent in voor de club. Supporters herkennen zich daarin en hebben daar respect voor. Dat is ook belangrijk.”

In zijn vrije tijd werkt Peter op het secretariaat van de club, onbezoldigd. Het is de onbaatzuchtige steun van al die vrijwilligers die het voortbestaan van de club mogelijk maakt. ‘We willen ook veel jonge spelers de gelegenheid geven om te voetballen. Als kind ging ik op zaterdagnamiddag met mijn vader naar Man United. Nu kunnen gewone mensen dat niet meer betalen. Soms, bij speciale gelegenheden, een verjaardag of zo, gaan we daar nog eens met de kinderen naartoe. Een match in het stadion van Man United is echt veel te duur geworden. Bij ons betalen jonge gasten 2 pond, dat is een habbekrats. Old Trafford, het stadion waar Man United speelt, dat is een kostbare, toeristische attractie geworden. De helft van de tickets gaat naar buitenlandse touroperators die een weekendje Manchester aanbieden in heel Europa. Wat hebben wij daar aan?”

Ondertussen is het stadion goed volgelopen en fluit de scheidsrechter de wedstrijd op gang. 3409 supporters vullen vandaag het nieuwe complex. Dat is het gemiddeld aantal fans dat dit seizoen naar de matchen kwam kijken, dubbel zoveel fans dan bij de andere ploegen in deze reeks. Vanaf de eerste minuut starten de gezangen. “Glazer wherever you may be, you bought Old Trafford but you can’t buy me”, zingen ze uit volle borst. Of “Consider yourself at home, consider yourself part of the family.” De sfeer zit er onmiddellijk in. Wij ontmoeten in het stadion twee uitbundige Noren. Twee mannen die een weekend boekten voor de match van morgen: Man United tegen Arsenal. Maar ze hadden iets gelezen over dit initiatief op internet, waren nieuwsgierig en zakten af naar Broadhurst Park. Ze zingen bij de aanhef van de koorzangen dolenthousiast ‘Dirty old town’ mee. Ze zijn door het dolle heen en de match is nog maar in de beginfase.

Dit fragment komt uit ‘FUCK TINA’. In dit boek en in deze film, steekt de Antwerps-Britse stand-upcomedian Nigel Williams het Kanaal over. Naar zijn geboortestad Bristol, waar de arbeiderswijken in broeihaarden van geweld en miserie veranderden. Naar schrijver Owen Jones, die furore maakt met zijn boeken over de demonisering van de Britse arbeidersklasse en de macht van de elite, en naar diens collega Joris Luyendijk die de bankwereld genadeloos fileert. Maar ook op zoek naar sporen van verzet. Een van die sporen is FC United of Manchester, een club voor en door het volk.

Prijsvraag
Staantribune mag een exemplaar van FUCK TINA weggeven. Het enige dat je daarvoor hoeft te doen, is je adresgegevens te mailen naar: info@staantribune.nl. Onder de inzenders verloten we een exemplaar. De winnaar krijgt persoonlijk bericht.

FUCK TINA
Trees Heirbaut
Film: Jef Maes
Uitgeverij EPO
€ 19,90

Meer lezen over FC United of Manchester? Bestel Staantribune nummer 3 na in de webshop!
mockup_FCUM_nr03