In alle stilte is gisteren een internationaal vermaarde Nederlandse voetbaltrainer overleden. Frans van Balkom was in drie landen bondscoach en werd in vijf verschillende landen landskampioen. Een bestaan als voetbalnomade bracht hem in verre oorden als Japan, Hongkong, Australië en Iran. Toch – of juist wel daarom – doet zijn naam in Nederland bij de meeste voetballiefhebbers geen belletje rinkelen. Qua avonturen doet zijn trainerscarrière echter niet onder voor die van bijvoorbeeld Guus Hiddink.
Poster Van Balkom

Als jonge voetballer begon Van Balkom in het tweede elftal van Rapid JC, het team dat in 1956 landskampioen werd aan de hand van de vedette van de club, Wiel Coerver. Overdag moest hij als mijnwerkersleerling de donkere diepte van de mijnen in, zodat hij de trainingen nooit ongeschonden kon beginnen. Zijn kapotte knieën en ellebogen negerend, deed Van Balkom zijn stinkende best om als voetballer te slagen. De Limburger zag geen leven voor zichzelf weggelegd onder de grond.


Begin jaren zestig kreeg Van Balkom de kans om samen met een aantal andere Nederlandse voetballers, onder wie international Sjel de Bruyckere, aan de andere kant van de wereld zijn droom te verwezenlijken. Met onder meer een krantenbericht werden ‘voetballers met emigratieplannen’ opgeroepen om de grote oversteek te maken.

Wilhelmina MelbourneBij Wilhelmina in Melbourne beleefde hij zijn beste jaren als voetballer. Hij had vooral profijt van zijn snelheid, geen onbelangrijk wapen in een competitie waarin op het scherp van de snede werd gespeeld. Veel clubs vertegenwoordigden als het ware hun land van herkomst, waarbij de botte bijl niet werd geschuwd. Tegen clubs als Juventus (Italiaans), Polonia (Pools), Budapest (Hongaars) en Hellas (Grieks) had niemand het makkelijk. Wilhelmina hield de Nederlandse eer hoog.

Ondanks zijn snelheid kon Van Balkom niet vermijden dat hij zwaar geblesseerd raakte aan zijn knie, waardoor hij een operatie moest ondergaan. Op voorspraak van de club werd de beste chirurg van Australië ingeschakeld om hem weer snel op de been te helpen. Maar toen hij na de operatie probeerde te lopen, lukte dat voor geen meter. Zijn knie zat volledig op slot en Van Balkom was nog minder mobiel dan voor de operatie. Voetballen kon hij al helemaal niet meer, waardoor hij noodgedwongen naar Nederland moest terugkeren. Onderzoek aan zijn knie wees uit dat zijn opspelende meniscus niet was bijgeschaafd, maar volledig was verwijderd uit de knie. Later bleek dat de betreffende chirurg weliswaar zeer bekwaam was op zijn vakgebied, maar dat hij als hartchirurg deze klus wellicht beter aan zich voorbij had kunnen laten gaan.

Frans van BalkomAls bondscoach van Hong Kong

Toen ik Van Balkom vorige maand interviewde kon hij nog steeds niet om de mislukte operatie lachen. Hij moest wel erkennen dat hij door zijn vroegtijdig einde als voetballer op relatief jonge leeftijd aan een trainersloopbaan kon beginnen. Onder Hennes Weisweiler behaalde hij, samen met onder meer Berti Vogts, zijn Duitse trainersdiploma. Hierna begonnen zijn avonturen. Naast alle clubs en landen die Van Balkom onder zijn hoede heeft gehad, kwam hij in contact met grote voetbalnamen. Voor bijvoorbeeld Mário Zagallo, Rinus Michels en Bobby Charlton was Van Balkom zeker geen onbekende.

VideoMaar de meest nauwe samenwerking had hij met Wiel Coerver, zijn vroegere ploegmaat. Met z’n tweeën maakten ze veel internationale trips. ‘De wereld rond met tachtig kapbewegingen’ zou je het kunnen noemen, hoewel Van Balkom trots vertelde dat hij de oefeningen van Coerver op eigen houtje drastisch had uitgebreid. In de Verenigde Staten had hij zelfs zijn eigen oefenstof op VHS uitgebracht, zoveel vraag was ernaar. Zijn verhalen deden mij denken aan de avonturen van Marco Polo. Maar bovenal was hij een intrigerende, welbespraakte en sympathieke gesprekspartner.

Frans van Balkom is overleden en de Nederlandse voetbalwereld is onbewust beroofd van een van zijn meest kleurrijke oefenmeesters.

(Bron foto’s: archief Limburgs Dagblad)