Roel Cramer is assistent-coach van Qingdao Red Lions FC en werkzaam als manager van de jeugdafdeling van de club. Voor Staantribune schrijft hij elke maand een column over zijn verblijf in China en over het Chinese voetbal.

De Chinese voetbalhistorie is bijzonder. Zoals in een eerdere column al beschreven, wordt het Keizerrijk China door de FIFA gezien als een van de grondleggers van het huidige voetbalspel. De moderne Chinese voetbalgeschiedenis is duidelijk niet om over naar huis te schrijven. Het is China tot nu toe pas één keer gelukt om zich te kwalificeren voor een wereldkampioenschap.

Daar moet door het huidige voetbalbeleid van president Xi Jinping verandering in komen. Er moet zo snel mogelijk een Chinese Messi worden opgeleid, die het gekrenkte voetballand bij de hand neemt en naar grote hoogte leidt. Met een gewonnen wereldbeker als ultiem streven.

Voor veel buitenlanders is het al een opgave om één Chinese voetballer bij naam te noemen. Niet geheel terecht, want ook China heeft zijn voetbalgrootheid. Zijn naam is Lee Wai Tong, de Pelé van het Oosten, die nog steeds wordt gezien als een van de beste Aziatische voetballers aller tijden.

Lee Wai Tong, in China meestal Li HuiTang genoemd, werd geboren in 1905 te Hongkong in een straatarm gezin. Hongkong was destijds nog in Britse handen. De Britten brachten naast het Engels en het links rijden ook de edele voetbalsport naar Hongkong-China. Zodoende ging de eerste professionele voetbalcompetitie van Azië er in 1908 van start.

Volgens de overlevering begon Lee Wai Tong rond die periode tegen een ‘bal’ te schoppen. Niet tegen een leren voetbal, maar tegen een harde grapefruit of een juten zakje gevuld met zand. Het verhaal gaat dat hier de basis gelegd werd voor zijn genadeloze afstandsschoten, die hem later als aanvaller zo gevreesd maakten.

Als puber begon zijn voetbaltalent op te vallen en werd hij gevraagd om bij de professionele voetbalclub South China te komen spelen. Als 17-jarige maakt hij als linksbuiten zijn debuut in het eerste elftal. Lee Wai Tong zou, uitgezonderd van een kort uitstapje naar Shanghai voetbalclub Loh Wha, zijn gehele carrière voor South China Football Club blijven spelen.

In die tijd werd China geregeerd door verschillende krijgsheren, die na het uitroepen van de Republiek China in 1912 allen verschillende gedeelten van het land onder hun leiding hadden. Mede door de voortdurende machtsstrijd tussen deze heren was er geen nationaal voetbalelftal. Het elftal van South China werd op basis van een beslissingswedstrijd uitgekozen om het land internationaal te vertegenwoordigen.

Mede hierdoor maakte de 18-jarige Lee Wai Tong zijn debuut als international tegen de Filipijnen gedurende de Spelen van het Verre Oosten (voorloper van de Aziatische Spelen) in Japan. China won het toernooi en Lee Wai Tong maakte indruk door tegen Japan binnen het tijdsbestek van vijf minuten een hattrick te maken.

De lange Lee, 1,82 meter, was inmiddels van linksbuiten spits geworden en werd de vaandeldrager van China’s meest succesvolle voetbalperiode (1923-1936). Tijdens een voetbaltrip naar Australië had hij de bijnaam Asian King of Football gekregen door zijn imposante spel. Zijn kiezelharde schot, balans en handelingssnelheid maakten diepe indruk op de Australische pers. Ondanks zijn lengte was hij geen kopper. Hij gaf de voorkeur aan schoten van afstand die menig keeper tot wanhoop dreven.

Als stervoetballer van China reeg aanvoerder Lee Wai Tong de kampioenschappen aaneen. In totaal zou hij gedurende zijn carrière acht keer kampioen worden van Hongkong en zou hij met China vijf keer de Spelen van het Verre Oosten op zijn naam schrijven.

Binnen China kende zijn populariteit geen grenzen. Nadat hij in Shanghai met een universiteitsteam een toernooi had gewonnen ten koste van het onverslaanbaar geachte, lokale Duitse voetbalteam, sprak men onder de Chinese elite vol waardering de volgende woorden: “Voor opera ga je kijken naar Mei LanFang (een beroemde Chinese opera zanger), voor voetbal ga je kijken naar Lee Wai Tong.” In één adem genoemd worden met een beroemde operazanger, die eer zouden weinig Chinese sporters nadien nog ten deel vallen.

Een van zijn persoonlijke hoogtepunten tijdens zijn roemrijke carrière was een wedstrijd waarin hij zeven keer tot scoren kwam. Nog altijd een record in China. Het laatste doelpunt kwam voort uit een van zijn kenmerkende afstandsschoten. Er zat zoveel kracht achter de bal, dat deze volgens overlevering het net achter de doelman deed knappen.

Tussen 1923 en 1936 bleef het Chinese nationaal elftal tegen Aziatische tegenstanders ongeslagen. De verwachtingen voorafgaand aan de beruchte Olympische Spelen van 1936 in Berlijn waren dan ook hooggespannen. China en Japan zouden als eerste Aziatische landen meedoen aan het Olympische voetbaltoernooi.

Vanwege een oorlog tussen verschillende Chinese krijgsheren, was er niet genoeg geld voor handen om het nationale elftal naar Europa te sturen. Om de kosten te dekken werden er voorafgaand en na het toernooi oefenwedstrijden gespeeld. Waaronder tegen Ajax in Amsterdam. Na afloop van het teleurstellende Olympische toernooi (0-2 verlies tegen Groot-Brittannië, volgens de verslagen veroorzaakt door de enorme vermoeidheid onder de Chinese spelers) togen de Chinezen naar Amsterdam voor hun wedstrijd in de Watergraafsmeer.

De wedstrijd tegen de Amsterdammers werd mede door het ontbreken van sterspeler Lee Wai Tong een gemakkelijke zege voor de Ajacieden. Later werden er nog wedstrijden gespeeld tegen onder meer Arsenal en Red Star Paris. Beide clubs hadden vergaande interesse in Lee Wai Tong, maar deze was niet van plan om voor een lucratief contract in Europa zijn vaderland te verlaten.

Terug in China voetbalde Lee Wai Tong door tot zijn 43ste  Na een ontelbaar aantal wedstrijden met daarin 1260 doelpunten besloot hij zijn kicksen aan de spreekwoordelijke wilgen te hangen.

Na zijn voetbalcarrière legde de King of Football zich toe op het trainerschap. Hij leidde de nationale ploeg en zette zich op allerlei vlakken in om het Chinese voetbal te verbeteren. Hij schreef onder meer theorieboeken over voetbal en het Chinese handboek voor scheidsrechters. In 1954 werd hij secretaris van de Aziatische voetbalbond, om vervolgens in 1966 vicepresident te worden van de FIFA. Geen Chinees is het daarna nog gelukt om in de door het Westen gedomineerde voetbalwereld dezelfde status en aanzien te verkrijgen.

Vlak voor zijn overlijden in 1979 werd hij door een Duits voetbaltijdschrift gerekend tot de vijf beste voetballers uit de gehele voetbalhistorie. Een imposant lijstje met verder Pelé, Puskás, Di Stéfano en Matthews. Hij werd beschreven als de Pelé van het Oosten die meer dan 1000 doelpunten maakte en het Aziatische voetbal wereldwijd op de kaart zetten.

Tegenwoordig staat er in de Zuid-Chinese stad Meizhou, waar hij een groot gedeelte van zijn jeugd doorbracht, een groot standbeeld van hem in karakteristieke pose en is zijn ouderlijk huis veranderd in een museum. Dit alles om te zorgen dat ook de huidige en de toekomstige generaties de glorietijden van het Chinese voetbal en hun stervoetballer nooit zullen vergeten.

Hoe vergaat het de Qingdao Red Lions momenteel?
Het eerste elftal van de Red Lions speelt wekelijks haar wedstrijden in de stadscompetitie, wat per 1 juni 2018 moet resulteren in de eerste of de tweede plaats op de ranglijst. Deze plaatsen geven recht op een plek in de finales in augustus. Niet geheel verrassend werden dit jaar de regels omtrent de plaatsing voor de regionale finales gedurende het seizoen aangepast. Chinese flexibiliteit pur sang.

Deze lente laten de Chinese weergoden opvallend vaak van zich horen. De enorme regenbuien van tijd tot tijd zorgen ervoor dat menig wedstrijd is afgewerkt op een veld dat meer lijkt op een Hollandse polderplas dan op een kunstgrasveld.

Daarnaast lieten de jonge sterren van de Red Lions afgelopen maand van zich horen. Zo prikte onze 9-jarige pupil Ryan een vorkje met Micheal Owen en was hij voor even een lokale beroemdheid in het Qingdao nieuws.

Verder nemen verschillende jeugdteams deel aan een mini-competitie. Met wisselend succes, maar het wekelijks spelen van wedstrijden is al een vooruitgang. Ook is de club druk bezig met de voorbereidingen voor de zomerse voetbalkampen in Qingdao en Australië. Kortom, werk aan de winkel!

Xia ci jian! (Tot de volgende keer!)