coupedesclubschampionsIn Lissabon vond vandaag precies zestig jaar geleden de eerste Europa Cup-wedstrijd plaats. Sporting Lissabon en Partizan Belgrado trapten af in de ‘Coupe des Champions’, zoals het Franse sportblad L’Equipe het toernooi destijds al noemde. De ‘Champions League’ dus, met de bedoeling dat alleen de landskampioenen tegen elkaar zouden uitkomen.

Volgens de meeste artikelen over de ontstaansgeschiedenis van de Europa Cup is de Franse journalist Gabriel Hanot de vader van dit toernooi. Maar hij is niet de enige vader.


Hanot zou deze eretitel moeten delen met Julius Ukrainczyk, een tegenwoordig nagenoeg onbekende Pools-Franse zakenman. In de jaren vijftig was ‘Uki’, zoals hij in de volksmond werd genoemd, achter de schermen de meest invloedrijke persoon in de voetbalwereld. Hij regelde namelijk bijna alle internationale vriendschappelijke wedstrijden. Clubs benaderden elkaar in die tijd nog niet rechtstreeks, maar lieten Ukrainczyk weten op welke datum ze een gaatje in hun agenda hadden om een lucratieve wedstrijd te plannen. En daarmee verdiende deze ‘wedstrijdmakelaar’, die zijn onuitsprekelijke naam later veranderde in Jules Duraincie, veel geld.

Cruciale ontmoeting
Tijdens het WK van 1954 in Zwitserland ontmoette Uki naar eigen zeggen ‘een vermaarde Franse journalist’, met wie hij vrij snel een klik had. Hanot was zeer geïnteresseerd in de ervaringen van Ukrainczyk met de aantrekkingskracht van internationale wedstrijden en hoe die in georganiseerd verband kon worden vergroot. Enkele maanden na het WK, ontmoetten de heren elkaar nog een paar keer in Parijs om hun ideeën in een aantrekkelijk format te gieten. De enthousiaste Hanot vond L’Equipe bereid de organisatie van het Europese clubtoernooi op zich te nemen. Ukrainczyk kreeg de eervolle opdracht het deelnemersveld samen te stellen.

Uki(Archief de Telegraaf, 12 januari 1955)

Omvang achterban
De commercieel ingestelde zakenman keek daarbij niet alleen naar de sportieve kracht van de gegadigden, maar ook naar de omvang van hun achterban, omdat hij voor zijn diensten een percentage van de recettes bedong. L’Equipe en Hanot namen de door Uki in kaart gebrachte combinatie van sportief en financieel perspectief gretig over in het uiteindelijke plan. Volgens Ukrainczyk stond de UEFA op dat moment echter niet enthousiast tegenover het beoogde toernooi.

‘Circus’
Enige aansprekende leden van de UEFA zouden hem zelfs persoonlijk hebben benaderd met de vraag waarom juist hij – de man die rijk was geworden van het organiseren van vriendschappelijke wedstrijden – tegen zijn eigen belangen in een dergelijk toernooi wilde faciliteren. Bovendien beschouwden veel invloedrijke UEFA-officials het welslagen van het revolutionaire plan als een utopie. “Een circus waarop het Engelse publiek niet zat te wachten”, zei Chelsea-voorzitter John Battersby zelfs.

‘Mino Raiola’
Maar Ukrainczyk had een andere toekomstvisie. Een filantroop was hij niet, dus hij zal ongetwijfeld eigen financieel gewin hebben voorzien bij het nieuwbakken toernooi. Dat hij überhaupt bij dit project betrokken was geraakt, is niet meer dan logisch. Of het nu ging om het scouten van spelers, een prognose voor een WK of het tot stand brengen van aansprekende oefenwedstrijden, Uki was de aangewezen persoon. Hij was de ‘Mino Raiola’ van zijn tijd, hoewel hij geen spelers- maar een wedstrijdmakelaar was.

Uki2(Archief Limburgs Dagblad, 23 maart 1963)

Uki minder nodig
De ironie wil dat de grote vlucht die de Europa Cup op het gebied van aanzien en recettes nam, geleidelijk aan ten koste ging van Footmatch, de onderneming van Ukrainczyk. Want naarmate de grote internationale clubs steeds vaker tegen elkaar speelden in de Europa Cup, nam de publieke belangstelling voor vriendschappelijke wedstrijden gestaag af. Bovendien leerden de diverse clubofficials elkaar beter kennen en was de tussenkomst van iemand als Ukrainczyk steeds minder nodig. Hij had een hoge prijs betaald voor zijn plaats aan het kraambed van het nieuwe voetbaltoernooi en raakte na zijn overlijden in de vergetelheid.

Postume rehabilitatie
Zelfs zijn exacte overlijdensdatum is niet met zekerheid te achterhalen. Julius Ukrainczyk, of Jules Duraincie, zou op of omstreeks 25 januari 1978 zijn overleden. Ruim 37 jaar later is er weinig over hem te vinden. Gezien zijn staat van dienst zou het gepast zijn als de UEFA hem alsnog de eer geeft die hij verdient: een prominente plaats in haar eregalerij der groten. Het zestigjarig bestaan van de Europa Cup lijkt hiervoor bij uitstek de gelegenheid. Hoogste tijd voor een postume rehabilitatie.