Met een wedstrijd tussen gastland Equatoriaal-Guinea en Congo is vandaag de strijd om de Afrika Cup begonnen. Een drie weken durend toernooi waar bikkelharde wedstrijden met nietsontziende tackles worden omlijst door de swingende vrolijkheid van het Afrikaanse voetbalpubliek. Hans Vonk nam als doelman van Zuid-Afrika deel aan de edities van 2000 en 2002, in respectievelijk Ghana en Mali. De huidige manager Voetbalzaken van sc Heerenveen is de Afrika Cup pas met terugwerkende kracht gaan waarderen.

‘Nu denk ik er met veel plezier aan terug’, vertelt hij. ‘Destijds stond ik af en toe met fronsende wenkbrauwen toe te kijken. Vooral tijdens mijn eerste deelname vroeg ik mij af: Wat gebeurt hier allemaal? Ik was als doelman van sc Heerenveen gewend aan het West-Europese comfort. Goede accommodaties, mooie velden, luxe reizen. Zet dat allemaal maar overboord als je naar Ghana of Mali vliegt. In de hoofdsteden was alles nog goed geregeld, maar wij hadden de pech dat we diep in de binnenlanden moesten spelen. We kwamen terecht in afgelegen gebieden.’resize.asp


Hoe was dat?
‘Alleen al er komen was een hele onderneming, een dagvullende reis onder primitieve omstandigheden. Dat was ik totaal niet gewend. Nu ik ouder en wijzer ben, denk ik: hartstikke mooi. Ik koester alle mooie momenten. Toen ergerde ik me kapot. Ik was gewoon verwend.’

Je vond er dus ook weinig aan?
‘Nee, zo is het niet. Als je eenmaal voetbalt, is alles daaromheen vergeten. Tenminste, als we eenmaal een trainingsveld hadden gevonden. Dat was vaak een heel politiek spel met het gastland, als een soort intimidatie.’

Zuid-Afrika heeft de beker één keer gewonnen, als gastland in 1996. Baal je achteraf dat je dat niet hebt meegemaakt? Twee jaar later kwam je bij de nationale ploeg.
‘Nee. Toen Zuid-Afrika het toernooi won, was ik er nog helemaal niet mee bezig om de doelman van het nationale team te worden. Dat kwam pas later. Veel sterren uit dat team deden vier jaar later nog mee. Dat waren echt grootheden in het land. Daaruit bleek de impact van de toernooiwinst. We bereikten in 2000 de halve finale. Dat was dus óók een succesvol toernooi. Ik was toen wel reservedoelman. Twee jaar later heb ik alle wedstrijden gespeeld. Voor de twee daaropvolgende edities kwalificeerden we ons helaas niet. Vandaar dat het voor mij helaas bij twee keer is gebleven.’South African football fans cheer theirHoe houdt het toernooi de gemoederen bezig in Zuid-Afrika?
‘Enorm. Voetbal is de sport van de zwarte bevolking. We kregen voordat we afreisden een ceremonieel vaarwel. De president ontving ons en zei dat we de natie trots moesten maken. Op het toernooi zelf merkte ik minder van de beleving. Er was nog geen internet en vanwege de grote afstanden waren er weinig Zuid-Afrikaanse supporters. Sowieso waren de tribunes lang niet altijd vol. Als in de binnenlanden van Ghana of Mali twee voor daar onbekende teams tegen elkaar speelden, trok dat niet enorm veel publiek.’

De Afrika Cup heeft bij ons in het westen het imago van een spijkerhard toernooi. Strookt dat met jouw ervaringen?
‘Dat imago is volledig terecht. Neem alleen al de velden: die zijn knoerthard en stoffig. En het is een manier van spelen waar je jezelf echt tegen moet wapenen, anders word je weggevaagd. Daar bovenop komen nog de intensieve omstandigheden: de druk, de luchtvochtigheid, de hitte.’

Het voetbal is van de zwarte bevolking, gaf je aan. Als blanke was jij een opvallende verschijning in het doel van Zuid-Afrika. Maakte dat het ook extra ingewikkeld?
‘Nee, daar heb ik geen seconde last van gehad. Sport verbroedert. Het maakt niet uit met wie je speelt. Wat ook scheelde was dat ik vaak wel gezelschap had uit West-Europa. Bijvoorbeeld van Glen Salmon van NAC. Bovendien was de begeleidingsstaf blank.’ snadraWat verwacht je van deze editie?
‘Vanwege mijn drukke werkzaamheden hier heb ik geen heel goed beeld van de huidige verhoudingen in het Afrikaanse voetbal. Recentelijk heb ik wel een oefenwedstrijd van Zuid-Afrika gezien. Daar was ik best van onder de indruk. Op basis daarvan verwacht ik er wel wat van.’

Marokko heeft de organisatie van deze editie teruggegeven uit angst voor een ebola-uitbraak. Het Afrikaanse continent wordt ook tijdens deze editie geteisterd door problemen. Is voetbal sterk genoeg om te verbroederen of in elk geval afleiding te bieden?
‘Ja, dat is het zeker. Het toernooi is een voetbalfeest van het gehele continent. Alle Afrikaanse landen zijn voetbalgek. Het is een ongelooflijk goed middel om de zorgen van alledag aan de kant te schuiven. Zeker als het gastland goed presteert, brengt dat echt iets teweeg. Maar het is wel allemaal van korte duur.’

 

Hielke Biemond
Redacteur Staantribune

Foto: sc-heerenveen.nl