Wie wel eens in Istanbul is geweest, weet dat deze metropool gelijk staat aan het woord druk. Zaterdagavond om 19.00 uur lokale, 18.00 uur Nederlandse tijd, komt de Turkse binnenstad even negentig minuten tot rust. De veroorzakers van de dagelijkse immense drukte, de inwoners, verplaatsen zich dan namelijk massaal naar het stadion van Galatasaray, de hypermoderne Türk Telekom Arena. Of naar één van de honderden cafés die de clash tegen aartsrivaal Fenerbahçe uitzenden. Een enkeling zal thuis op de bank het duel in alle rust bekijken. Die laatste groep is veruit de kleinste. Alleen thuis op de bank wedstrijden kijken past niet in de Turkse voetbalcultuur. Zeker niet bij deze wedstrijd: de Kıtalar Arası Derbi, oftewel de ‘Derby der Continenten’, tussen Galatasaray, de vertegenwoordiger van het Europese deel van Istanbul, en Fenerbahçe, de club van het Aziatische gedeelte.

10623465_10152776227009265_6554672073709206331_o

Turkije kan lekker basketballen, is goed met gewichtheffen en judo, maar er bestaat geen twijfel over wat volkssport nummer één is. De Turk begint de dag met een voetbalkrant. Tijdens het roeren in zijn bittere thee slaat hij als eerste de pagina van zijn favoriete club open. Na weer een bladzijde vol leugens te hebben gelezen, start hij zijn (werk)dag. En op zijn werk houdt hij de gehele dag het internet in de gaten voor vers ‘nieuws’. Zelfs in de hoogtijdagen van VI TV vroegen Nederlandse kijkers zich wel eens af of twee edities, op maandag en op vrijdag, niet een beetje veel van het goede was. Op de Turkse televisie zijn er elke dag op meerdere zenders praatprogramma’s die de duur van VI met gemak overtreffen. De kijkcijfers zijn booming, voor Turken kan er nooit genoeg voetbal zijn. De Turkse variant van Studio Sport bijvoorbeeld, elke zondag na het laatste duel van de week, duurt ruim drie (!) uur.1658671_10152778855004265_3787798862663582956_o

De aanhang van Gaasaray en Fener, zoals de clubs in de volksmond worden genoemd, verspreidt zich zó ver buiten Istanbul, dat alle lagen van de Turkse bevolking zijn vertegenwoordigd op de tribunes van beide stadions. Galatasaray is in 1905 weliswaar opgericht door elitaire studenten van de gelijknamige universiteit, maar de huidige aanhang is niet bepaald een verzameling elitemensen. De drie topclubs uit Turkije komen alle uit Istanbul: Galatasaray, Fenerbahçe en Besiktas. Op respectabele afstand is er dan nog Trabzonspor, hun supportersschare bestaat uit meer lokale inwoners. De stadions van de andere clubs in de Turkse Süper Lig mogen ook niet klagen over de bezoekersaantallen. Dit komt voort uit de liefde voor het spel en trots voor de plaats van afkomst.

Toch is het gros écht supporter van één van de grote clubs. Hoe dit fenomeen ontstaat? Vaders, moeders, ooms, tantes, broers en zussen proberen kinderen al op zeer jonge leeftijd te winnen voor hun club. Als in gesprekken de vraag “Sinds wanneer ben je voor die club?” naar voren komt, zal een Turk altijd antwoorden: “Vanaf mijn geboorte”, ook al wonen ze honderden kilometers van Istanbul vandaan. Het eerste woordje wat veel Turkse kinderen kunnen spreken, is Galatasaray, Fenerbahçe of Besiktas, nog voor ‘baba’ (papa) of ‘anne’ (mama).

1617480_10152775350854265_4856644333631718581_o

Deze leefstijl in acht nemend, is er misschien een voorstelling te maken wat de derby tussen Galatasaray en Fenerbahçe weet los te maken in dit voetbalgekke land. Je moet echter op de speeldag in Istanbul rondlopen, wil je het zelf echt kunnen voelen. Een stad met een aantal inwoners bijna gelijk aan Nederland, waar tweederde van de mensen gespannen rondloopt. Voor de supporters van Galatasaray begint de wedstrijd uren voor de aftrap in Nevizade. In de stedentripboekjes wordt deze straat vaak betiteld als “Your Safest Bet for a Great Night out in Istanbul”, maar op wedstrijddagen van Galatasaray is Nevizade volledig gekleurd in het rood en geel. De stembanden worden warm gedraaid en de fakkels getest. Tot 2011 speelde Galatasaray in het gevreesde Ali Sami Yen stadion, op een steenworp afstand van Nevizade. Te voet trok de aanhang naar het kleine stadion, tegenwoordig moet dat per auto of metro naar de verder gelegen Türk Telekom Arena.

Verzamelplaats Gala

Wat helaas ook tot het verleden behoort, zijn uitsupporters. Sinds vier seizoenen zijn bezoekende supporters niet meer welkom. De clubs waren het zat dat de uitvakken van beide stadions bij elk duel werden vernield. Galatasaray en Fenerbahçe hadden dit seizoen een akkoord bereikt om toch weer uitsupporters toe te laten, alleen willen de autoriteiten daar niet meer aan meewerken. De politie wil niet meer dat zo’n groot deel van hun capaciteit beschikbaar is bij de derby. Het is – net als in Nederland bij De Klassieker tussen Feyenoord en Ajax – een groot gemis, al ging vooral het slopen van de stadions heel ver. Op internet zijn foto’s te vinden van toiletruimtes waarvan je zou denken dat het van voor de bouw van de Türk Telekom Arena is, netjes ‘casco’ opgeleverd. Supporters van de tegenpartij kregen bij aankomst bij de stadions van alles naar hun hoofd geslingerd, van flessen en stenen tot verkeersborden, eigenlijk alles wat maar binnen handbereik is. Uren na de wedstrijd, nog steeds onder grote begeleiding, werkten de politie de uitsupporters weer naar buiten en herhaalde zich hetzelfde tafereel.

Vocale Leider UltrAslan

Eenmaal in het stadion worden de spelers van de thuisspelende club tijdens de warming-up één voor één opgeroepen door de fanatieke aanhang. In het geval van Galatasaray is dat de groep UltrAslan en bij Fenerbahçe de groep GençFB. Dit doen de supporters om hun liefde voor de spelers te uiten, maar vooral om ze even duidelijk te maken dat het vandaag maar om één ding gaat: winnen. Deze wedstrijd, hoe goed of slecht hij ook is, wordt altijd gespeeld op het scherpst van de snede. In de afgelopen vijf edities vielen er vijfenveertig gele en vijf rode kaarten.

Daarnaast gebeurt er altijd een incident buiten het voetbal zelf dat olie op het vuur gooit. Zo plantte Galatasaray-trainer Graeme Souness ooit, na een gewonnen bekerfinale tegen Fenerbahçe, wellicht uit naïviteit, een gigantische rood-gele vlag in de middenstip van het Şükrü Saracoğlustadion van Fenerbahçe. Deze actie maakte de Schot populair bij de supporters van Galatasaray, maar de supporters van Fenerbahçe konden zijn bloed wel drinken. Vier jaar later was er een antwoord, van een – letterlijk- gekke supporter, met de liefkozende bijnaam ‘Rambo’. Een dag voor de eerste wedstrijd van het nieuwe seizoen van Galatasaray was hij het hol van de leeuw binnengeglipt. Met een blauw-gele vlag en een groot mes had Rambo zich verstopt in één van de reclameborden. Bij de aftrap sneed hij zich een weg naar buiten en stak hij de vlag van Fenerbahçe in de middenstip, iedereen op afstand houdend met zijn mes.

dsc04030-arw

Het meest recente voorbeeld wat voor veel ophef zorgde, was het laatste kampioenschap van Galatasaray in het bomvolle stadion van de aartsrivaal. Het was de allerlaatste speelronde en Galatasaray had aan één punt genoeg. In de heftige wedstrijd, waarbij Issiar Dia van Fenerbahçe en Galatasaray-verdediger Tomas Ujfalusi van het veld werden gestuurd, scoorden beide ploegen niet. Hierdoor werd Galatasaray voor het eerst sinds 2008 de beste van Turkije. Toen dat besef doordrong tot de aanhang van Fenerbahçe, begon de chaos. De supporters sloopten hun eigen stadion en staken zelfs delen in de brand. Omdat de stadionmedewerkers de lichtschakelaar hadden uitgezet in een poging om verdere ellende te beperken, moesten ex-Feyenoorder Johan Elmander en zijn ploeggenoten de kampioensbeker in het kleine beetje licht van de noodverlichting in ontvangst nemen. Om nog meer zout in de wonden te strooien, zetten de spelers van Galatasaray als aandenken hun handtekeningen op de muren van de kleedkamer. Een seizoen later, bij de volgende derby in de Türk Telekom Arena, waren de supporters van Galatasaray uiteraard niet te beroerd om de Fener-aanhang hier fijntjes aan te herinneren.

Morgenavond is spektakel, zowel op als buiten het veld, weer gegarandeerd bij de Derby der Continenten, misschien wel de ultieme Turkse heksenketel. Voor Galatasaray is er maar één wedstrijd per seizoen en dat is deze. Fenerbahçe heeft altijd de thuiswedstrijd nog. In het eigen Şükrü Saracoğlu is de club van het Aziatische deel van Istanbul namelijk al zestien jaar ongeslagen.

10533179_10152789977909265_4386709796732930358_o

Yordi Yamali
Redacteur Staantribune

Foto’s:
Yordi Yamali,
https://www.facebook.com/ultrAslanfanpage
http://koskorcuk.wordpress.com/