Een veel gestelde quizvraag is welke voetballer werd uitgeroepen tot beste speler van het EK 1996. Als antwoord hoor je vaak Dieter Eilts en dat wordt ook nog eens regelmatig goed gerekend. Maar dat klopt niet, want het was Matthias Sammer. Om een of andere reden is in het collectieve geheugen van voetbalfans gekropen dat het de stofzuiger van Werder Bremen was die de prijs won.

Dieter Eilts werd vandaag in 1964 geboren in Oost-Friesland, een streek waar de rest van Duitsland altijd wat schamper over deed. Er staan boerderijen, koeien en het is erg vlak. Op voetbalgebied was het ook lange tijd een blinde vlek. Uit Oost-Friesland kwamen geen goede clubs of voetballers. Tot aan Eilts leverde de streek zelfs nooit een international af. Lange tijd leek de verdedigende middenvelder het ook niet te gaan redden in het profvoetbal. Eilts was geen opvallende jeugdspeler bij Werder Bremen en had vooral de mazzel dat hij een klein contractje mocht tekenen bij de club.

Schoffelen, stoempen, sleuren
In zijn eerste seizoenen speelde Eilts voor Werder Bremen 2 en pas enkele dagen voor zijn 22ste verjaardag maakte hij zijn debuut voor het eerste elftal, als invaller. Pas drie seizoenen later werd de Oost-Fries echt vaste basisspeler. Uiteindelijk zou Eilts meer dan vijfhonderd wedstrijden op het middenveld van Werder Bremen schoffelen, stoempen en sleuren. Dat leverde hem twee landstitels, drie keer de DFB Pokal, de Europa Cup II en de status van Werder-legende op. In Bremen houden ze nog altijd van de middenvelder die in de rest van Europa exemplarisch is voor het matige voetbal op het EK in Engeland.

Dieter Eilts had ook veel tegen. Hij zag eruit als een saaie boekhouder die in een grijs kantoor op een industrieterrein aan de rand van Bremen werkte en wiens lunch bestond uit vier volkoren boterhammen met kaas. En dat iedere dag. Van Eilts zal ook bijna niemand zich een mooie actie kunnen herinneren. In Nederland was de term ‘een type Jan Wouters’ lange tijd populair om een stofzuiger op het middenveld aan te duiden. Eilts was zo’n type. Een nuttige, doch onopvallende speler. In de Duitse pers stond ooit dat de term Staubsauger was uitgevonden om Dieter Eilts te omschrijven.

Rehhagel kreeg gelijk
De doorbraak van de middenvelder kwam in het seizoen 1989-1990. In de UEFA Cup moest Werder Bremen het opnemen tegen het Napoli van Maradona, de houder van die beker. De Italianen zouden dat seizoen de Serie A gaan winnen. Werder Bremen won verrassend met 2-3 in Napels, maar de Duitse pers ging ervan uit dat Maradona en co dat in Duitsland recht zouden zetten. Werder-trainer Otto Rehhagel had er echter alle vertrouwen in. Tegen de media zei hij dat hij zich geen zorgen maakte: “Napoli heeft dan wel Alemão, maar ik heb hier de Oost-Friese Alemão.”

Een bijnaam voor Eilts was geboren. Vernoemd naar de Braziliaanse, verdedigende middenvelder Alemão van Napoli, die zijn voetbalnaam (Alemão betekent ‘De Duitser’) dankte aan zijn Germaanse uiterlijk. Rehhagel kreeg gelijk. Werder Bremen en Eilts waren geweldig in de terugwedstrijd. De aanvallende kracht van Napoli met Maradona, Careca en Zola werd lamgelegd en de Duitsers scoorden continu in de counter. Het werd 5-1 voor Werder en een fenomenale Eilts maakte de vijfde treffer. Zijn naam was gevestigd en hij werd een vaste waarde voor het elftal van Koning Otto.

Friet als beloning
Ondanks alle successen met Werder, was Eilts op zijn hoogtepunt in 1996. Drie jaar eerder, de middenvelder was al 29 jaar, had Berti Vogts hem laten debuteren. Het waren donkere jaren voor het Duitse elftal. Het WK in 1994, zonder Eilts, was een flop geworden en het zelfvertrouwen voor het EK in Engeland was historisch laag. Vogts koos daarom voor zekerheid. Vijf verdedigers, met Matthias Sammer als ouderwetse libero. Op het middenveld had de bondscoach met Andreas Möller, Thomas Hässler en Mehmet Scholl genoeg technische spelers, maar hij wist dat er ook een balveroveraar nodig was en dat werd Eilts.

Een sterke poule met Tsjechië, Italië en Rusland werd gewonnen zonder één doelpunt te incasseren. In de kwartfinale werd Kroatië uitgeschakeld en in de halve finale het gastland Engeland. Eilts stond in die wedstrijden tegenover absolute vedettes als Zvonimir Boban en Paul Gascoigne, maar gaf geen krimp. De finale werd door twee doelpunten van Oliver Bierhoff gewonnen van de Tsjechen en Eilts was ineens Europees kampioen.

De Oost-Friese Alemão werd na het toernooi bewierookt door de kenners. Ruud Gullit sprak op de BBC van “een fenomenale speler die iedere tackle won”. Volgens Franz Beckenbauer was Eilts veruit de beste speler van het toernooi. Medespeler Scholl was ook lyrisch en noemde Eilts “de allergrootste”. De middenvelder zelf vond het allemaal veel gedoe om niets. “Ik heb gewoon mijn werk gedaan, zoals normaal”, was zijn droge commentaar. Voor Eilts was het hoogtepunt de hamburger met friet die hij kon eten na de finale. De teamkok zou namelijk die maaltijd voor hem klaarmaken bij winst tegen de Tsjechen. De andere spelers waren stikjaloers, terwijl Eilts op z’n gemakje de hamburger opat.

In 2002 stopte Eilts met voetballen. Hij werd trainer van jeugdteams bij Werder Bremen en later van Duitse jeugdselecties. Even probeerde hij het als hoofdtrainer bij Hansa Rostock, maar dat werd een ramp. Dat is ook niets voor Eilts, om zo in de schijnwerpers te staan. Een rol in de luwte ligt hem meer, zoals hij tijdens zijn hele carrière een onopvallende maar dragende kracht was.

Tekst: Joris van de Wier
Foto boven: Pro Shots/Dppi