Met een sombere blik neust Edwin Prins door een gedeelte van zijn verzameling programmaboekjes van het Nederlands elftal. “Hier, België-thuis”, zegt hij, terwijl hij een ouderwets, maar stijlvol vormgegeven boekje van A5-formaat openslaat. Datum: 14 oktober 1981. “Mijn eerste interland”, vertelt de 52-jarige Haastrechter trots. Bijna driehonderd interlands en bijna net zoveel programmaboekjes verder is vanavond met hetzelfde duel de cirkel voor hem weer rond. Enige verschil: ditmaal is er géén programmaboekje.

De KNVB besloot namelijk enkele maanden geleden om het programmaboekje in te ruilen voor een hypermoderne app. “We moeten met de tijd mee”, legt KNVB-woordvoerder Koen Adriaanse uit. “We bereiken met een app een veel groter publiek. Daarnaast is het duurzamer; de ervaring leert immers dat 70% van de programmaboekjes blijft liggen. Bovenal kunnen we de door het tijdrovende drukproces de actualiteit in programmaboekjes niet garanderen. Als er bijvoorbeeld een wisseling in de selectie is, kunnen we onze supporters met een app gelijk bereiken, met een programmaboekje niet.”

soccerfanshop.nl

Alle voetballiefhebbers kennen de charme van een programmaboekje. Bij de stadionpoorten van vrijwel elk willekeurig stadion proberen sympathieke verkopers hun boekjes te slijten. Natuurlijk bestaat het overgrote deel van de bladzijdes tegenwoordig uit reclame, maar aangezien je de warming-up na enkele minuten ook wel hebt gezien, wil je wat te lezen hebben. “Probeer dat maar eens met een app”, zegt verzamelaar Prins. “In grote stadions als de ArenA en De Kuip heb je slecht bereik. Dus eigenlijk is die app helemaal geen vervanger. Ik ben er geen tegenstander van, natuurlijk moet er een app zijn, maar dan vooral om in te kijken voor of na de wedstrijd. In de rust wil ik gewoon door een programmaboekje kunnen bladeren.”
427p
“Ik snap het aan de ene kant wel”, reageert Prins teleurgesteld. “Maar als voetbalsupporter voel ik me gewoon niet meer zo serieus genomen. Het draait niet meer om mij, de normale voetbalfan. Het draait om centen, om televisierechten en om sponsoren. En het afschaffen van het programmaboekjes is maar een klein deel van die algehele verschuiving, maar is wel ontzettend jammer. Je kunt je ertegen verzetten, maar je vecht tegen een muur.”
563p
Voor de Oranje-supporter is het programmaboekje niet alleen vermaak tijdens de warming-up of in de rust. Voor hem is het ook een hulpmiddel, een geheugensteuntje. “In bijna 35 jaar heb ik de ArenA en De Kuip natuurlijk al tig keer gezien, net zoals de meeste landen in Europa. Het klinkt misschien verwend, maar ik ben al een aantal keer in Wit-Rusland of IJsland geweest, vaak met dezelfde groep vrienden. Als je zo’n programmaboekje ziet, komen gelijk de herinneringen van die specifieke voetbaltrip omhoog. Zelfs de kleinste landen hebben blijkbaar geld over om mooie programmaboekjes te maken. San Marino, Andorra of komende week in Luxemburg: bijna overal heb je wat te lezen, behalve nu in Nederland.”
700p
Of neem bijvoorbeeld Moldavië, een van de armste landen van Europa. “Een lokale jongen maakt daar altijd een Engelstalig programmaboekje, speciaal voor de uitsupporters. Van tevoren had hij naar de KNVB gebeld met de vraag hoeveel supporters Oranje zou meesturen. Vijftien, had de bond gezegd. Maar hij had vijftienhonderd verstaan. Toen wij met z’n vijftienen aankwamen op het vliegveld, stond hij in de aankomsthal met allerlei dozen vol mooie programmaboekjes klaar. Hartstikke sneu natuurlijk, het is erg prijzig om die boekjes te laten drukken. Uiteindelijk hebben we hem dat weekend maar meegenomen, als troost.”

Als een heuse archivaris houdt de verzamelaar zijn collectie overzichtelijk. Alle programmaboekjes zitten in plastic insteekhoesjes en op een paar A4’tjes staan alle door hem bezochte interlands, inclusief uitslag, stadion en datum. Uruguay, Australië, Oekraïne, Albanië, Zuid-Afrika, Duitsland en andere landen passeren de revue. Qua omvang heeft het wel iets weg van het register van de Bosatlas. Ook Heerenveen, Arnhem, Enschede en natuurlijk Rotterdam, Eindhoven en Amsterdam staan meerdere malen in de lijst. Alleen vanaf nu zonder bijbehorend programmaboekje.
programmas
Alhoewel, vanavond houdt de KNVB een enquête onder de bezoekers van Nederland – België, met onder meer de vraag of het programmaboekje terug moet komen. Prins heeft er echter een raar onderbuikgevoel over. “Ik weet niet of de bond wel wat gaat doen met de uitslag. Ik wil ze natuurlijk niet gelijk beschuldigen, maar enquêtes kun je natuurlijk manipuleren. Volgens mij staat de beslissing al vast. Daarom ben ik via mijn persoonlijke Facebook-pagina een actie gestart voor het behoud, maar mijn sociale kring is natuurlijk ook maar beperkt. Via de media hoop ik wat meer aandacht voor het probleem te krijgen, want het is natuurlijk dood- en doodzonde.”

Foto’s: Voetbalstats