Roel Cramer is assistent-coach van Qingdao Red Lions FC en tevens werkzaam als manager van de jeugdafdeling van de club. Voor Staantribune schrijft hij elke maand een column over zijn verblijf in China en het Chinese voetbal.

In Qingdao is de zomer begonnen. Dat betekent temperaturen boven de 25 graden, straatbarbecues, het strand vol face-kini’s en veel voetbal. Want na dik twee maanden van voorbereiding is de stadscompetitie eindelijk begonnen. Qingdao Red Lions kon in de eerste ronde meteen aan de bak tegen de grote concurrent voor de titel.

soccerfanshop.nl

De wedstrijd werd gespeeld op een prachtige zondagmiddag, op een universiteitsterrein nabij een van de vele bergketens in Qingdao. Prima veld, veel publiek en twee gelijkwaardige ploegen die beide op oorlogssterkte waren. Het ontbreken van doelnetten vlak voor de wedstrijd deed daar niets aan af. Dat probleem werd op geheel Chinese wijze opgelost: met geleende doelnetten en bakstenen die fungeerden als haringen, kon de wedstrijd op tijd beginnen.
De eerste helft was voor de Qingdao Red Lions (op de foto’s in hemelsblauw tenue), maar de tweede helft had de tegenstander – met een speciaal vanuit Shanghai ingevlogen Kaapverdiaanse spits in de gelederen – het overwicht. Dat resulteerde tien minuten voor tijd in een 0-1 achterstand voor de Red Lions, na weifelend ingrijpen van haar verdedigers. Maar in de blessuretijd zorgde schaduwspits Ma Jun voor de welverdiende gelijkmaker. Als een duveltje uit een doosje reageerde hij alert op een voorzet vanaf de zijkant. Juichend à la Mario Kempes hief hij de armen richting de hemel en werd de treffer zowel op als naast het veld uitbundig gevierd.
Hoofdtrainer Gert Heerkes was na afloop niet ontevreden met het punt. De ploeg had goed voetbal laten zien, de exotische spits was onschadelijk gemaakt en het elftal had veerkracht getoond. Met name dat laatste is een grote sprong voorwaarts ten opzichte van vorig seizoen. Met betere spelers, een evenwichtigere selectie, langere voorbereiding en met de play-offervaringen van vorig seizoen op zak, lijkt het team goede papieren te hebben voor de regiofinales, die eind augustus worden gespeeld. Op weg naar succes.

Voor succes in China is van oudsher het hebben van goede relaties essentieel. Het gehele politieke bestel van de huidige communistische republiek is erop gebouwd. In China wordt dit guanxi genoemd, het hebben van een connectie/relatie. Vaak (b)lijken ongeschreven regels de (rechts)orde te bepalen. Het is dan ook geen verrassing dat ook het Chinese voetbal doordrongen is van politiek spel. Het voetballeven van de Chinese spelers lijkt soms wel een levenslang schaakspel.

Zo is de hiërarchie in Chinese voetbalelftallen enorm, zeker vergeleken met Nederlandse voetbalelftallen. Waar in Nederland menig studentensociëteit moeite heeft om het anciënniteitsbeginsel overeind te houden, verlaten hier de spelersauto’s het parkeerterrein zelfs op anciënniteit. Ook worden foto’s waarop oudere spelers ontbreken liever niet gebruikt, staat de uitslag van een potje armworstelen op de training van tevoren al vast, worden oudere spelers per definitie niet tegengesproken en is het Chinese gezegde ‘hoe grijzer, hoe wijzer’ ook op de voetbalvelden zichtbaar. Vrijwel geen speler is jonger dan 23 jaar.
Naar oudere voetballers wordt geluisterd, daarvan is iedere jonge speler doordrongen. De term ‘politiek correct’ schijnt niet voor niets uit China afkomstig te zijn, waar in het begin van de vorige eeuw al sprake was van ‘in de lijn met de partij’-antwoorden. Gehoorzamen aan de leiders en je eigen mening voor je houden, is bijna vanzelfsprekend in China.

En dat blijft niet beperkt tot het eigen elftal. Zo hoeven de Michel Breuers en de Dirk Kuijts van het Qingdaose voetbal niet bang te zijn dat een tegenstander hen onverwacht tackelt. Ook blijken scheidsrechters over een olifantenhuid te beschikken wanneer een oudere speler tijdens een wedstrijd in ABC (Algemeen Beschaafd Chinees) zijn ongenoegen uit over een arbitrale beslissing. Een cultuur op zichzelf, waar buitenlanders geen deel van uitmaken.

Het niet begrijpen van de Chinese (voetbal)cultuur wordt door westerlingen vaak aangewezen als het grootste struikelblok in de samenwerking tussen Chinezen en westerlingen. Waar bijvoorbeeld in Nederland op het trainingsveld de ‘maar waarom dan?’-vraag ontegenzeggelijk volgt na de uitleg van een oefening, denken de Chinezen voetballers dat de vraag ‘Are there any questions?’ het startsein is om met de oefening te beginnen. Dat in het Chinees voor de woorden vraag en probleem hetzelfde woord (wenti) wordt gebruikt, geeft het verschil tussen de beide culturen eens te meer weer.

Toch zijn er ook kleine overeenkomsten met de Nederlandse cultuur. Het spreekwoord ‘je kop boven het maaiveld steken’, lijken ze in China ook te kennen. Uitslovers worden met de nek aangekeken. Mensen moeten zich niet verheven voelen boven de sociale groep waarin zij zich begeven. In het algemeen plaatsen Chinezen zich alleen buiten de groep indien dat groot persoonlijk voordeel oplevert. Dat werd mij vorig jaar eens te meer duidelijk bij het aflopen van het voetbalseizoen.

Door de taalbarrière zijn vertalers essentieel binnen een voetbalclub als Qingdao Red Lions. Dat wij bij de oprichting van de club in 2016, naast een aantal tolken, beschikten over een speler die vloeiend Engels sprak, was dan ook een welkome aanvulling op de staf. De rest van de selectie sprak namelijk geen woord Engels, althans: dat werd ons verteld.

Zes maanden later, na de finales van de play-offs, liep het merendeel van de spelerscontracten af en zou een aantal spelers zonder werk komen te zitten. Tot mijn stomme verbazing werd ik in die periode door één van onze spelers in vloeiend Engels aangesproken of hij misschien bij onze jeugdacademie aan de slag kon. Zeven maanden lang had hij dit verborgen gehouden, zelfs bij zijn contractbesprekingen. Toen hij de verbazing op mijn gezicht zag, vertelde hij dat hij een jaar in Australië had gestudeerd en sindsdien goed Engels sprak. Op mijn vraag waarom hij dat nooit had laten blijken, antwoordde hij met een grote glimlach: “We are in China now.”

Tot slot nog een feestelijke tintje. Ter ere van het eenjarig bestaan van de club en het nieuwe seizoen, vond afgelopen maand het Qingdao Red Lions Business Event plaats. Dit samenkomen van eigenaren, investeerders, relaties, pers, (potentiële) sponsoren en klanten werd een groot succes en zorgde voor de nodige publiciteit in Qingdao.

Na de openingsborrel in de tuin, waar foto’s met de Red Lions-dummy’s konden worden gemaakt, werd tijdens het diner de spelersselectie voor het seizoen 2017-2018 gepresenteerd. Daarnaast waren er speeches van de voorzitter, de hoofdcoach en de hoofdsponsor. Ook werd de samenwerking met het Duitse bedrijf Fortschritt met gouden handdrukken bekrachtigd. De avond werd afgesloten met een feestelijke loterij, met een vlucht over Qingdao in een Red Lions-helikopter als hoofdprijs. Na deze spetterende avond was één ding voor iedereen duidelijk: de club is klaar voor promotie. Op naar Chinese League Two!