Hij schilderde spandoeken met supporters van FC Barcelona, liep mee met hooligans van Sparta en bezocht supportersgroepen en voetbalwedstrijden van Brazilië tot Australië. Socioloog Ramon Spaaij (36), zelf supporter van ADO Den Haag, weet wat diverse soorten voetbalfans over de wereld beweegt en ziet hoe verschillende overheden verschillend met hen omgaan. De supporterscultuur in Nederland lijkt op die in het buitenland, de aanpak totaal niet. “Het is gek dat het hier zover heeft kunnen komen.”

Je hoort vaak dat het geweld minder is geworden, maar wel harder. Is dat zo?
“Dat hoor je vooral van de oudere supporters, maar zijn zij zelf niet ook rustiger geworden? Mijn ervaring is juist dat de fysieke gevolgen van confrontaties vaak wel meevallen. Voor mijn boek deed ik onderzoek naar de Sparta Youth Crew, die vooral op zoek waren naar gelijkwaardige tegenstanders. Zij spraken bijvoorbeeld af met ongeveer twintig tegen twintig van clubs als AZ, Go Ahead Eagles of Willem II. Zo’n confrontatie was dan bijvoorbeeld op de middag voor de wedstrijd in de stad of in een park. Hit and run, vaak zonder dat er zware gewonden vielen of mensen naar het ziekenhuis moesten. Vaak bleef het bij een blauw oog of kneuzingen.”

soccerfanshop.nl

In hoeverre is de ontwikkeling van hooliganisme in Nederland te vergelijken met die in het buitenland?
“In Duitsland zijn vooral in het voormalige Oost-Duitsland nog grote actieve groepen die vaak ook banden hebben met extreemrechts. In Engeland gebeurt vooral in de lagere divisies nog wel eens wat, terwijl zich in Nederland in de eerste divisie en zeker het amateurvoetbal juist veel minder afspeelt. In Zuid-Amerika is de situatie helemaal anders. In een land als Brazilië neemt het geweld zelfs toe. Die context is natuurlijk ook onvergelijkbaar met Nederland. Er zijn veel sociale problemen en het wantrouwen tegenover de politie is enorm. In Brazilië vallen jaarlijks gemiddeld tien tot twaalf doden, vaak door vuurwapens in gevechten tussen supporters of met de politie. Dat is wel even wat anders dan in Nederland, waar in al die jaren twee doden zijn gevallen door voetbalgeweld. Ajacied Carlo Picornie was in 1997 in Beverwijk de laatste, terwijl ik ook FC Twente-supporter Erik Lassche in 1991 mee zou rekenen. Hij werd de nacht voor de wedstrijd in Enschede doodgestoken door een Feyenoord-supporter.”

RamonSpaaij_2

Hoe is het te verklaren dat er in Nederland zo veel meer restricties zijn voor voetbalsupporters?
“Het is opvallend dat die maatregelen er allemaal doorheen gekomen zijn, juist omdat Nederland een sterke overleg- en compromiscultuur heeft. Het zal een rol spelen dat supporters op landelijk niveau nooit goed vertegenwoordigd zijn. Er waren wel eens organisaties zoals de SOVS, maar daarvan had ik niet de indruk dat zij echt opkwamen voor fanatieke supporters. ‘Als je niets te verbergen hebt, heb je niets te vrezen’, zeiden zij bijvoorbeeld. Of ‘de goeden mogen niet onder de kwaden lijden’. Maar dat zijn vrij nietszeggende slogans en uiteindelijk lijden de goeden nu natuurlijk wel onder de kwaden.

Het heeft ook te maken met beeldvorming. Als over voetbalsupporters wordt gesproken, gaat het vaak over de negatieve dingen, terwijl diezelfde groep ook veel positieve dingen onderneemt. Toen ik voor mijn boek in Barcelona was, heb ik een keer meegeholpen met het schilderen van een spandoek. Dan zitten daar dus mensen urenlang onwijs geconcentreerd een enorme vlag in te kleuren. Ze organiseerden vaak ook mozaïeken op de tribunes, waarbij ze als een architect te werk gingen met bouwtekeningen en al. Ook liedjes zijn vaak erg origineel en grappig. Ze doen het deels voor zichzelf, maar dragen ook voor heel veel anderen bij aan de beleving.”

Lees het volledige interview van Matthijs Keuning met ‘voetbalsocioloog’ Ramon Spaaij in Staantribune #4. Het magazine is verkrijgbaar in de webshop of in abonnementsvorm te bestellen. Het is ook mogelijk een 4-in-1-pakket, met alle Staantribunes die tot nu toe zijn verschenen, voor € 27,95 (inclusief verzendkosten) te bestellen.
NB: dit pakket is alleen vandaag (11 februari) te bestellen voor € 24,95 (inclusief verzendkosten)!
Je kunt het artikel ook in Blendle lezen.

mockup_COVER_nr04