Zaterdagavond vijf over zes, begin jaren zeventig. Vaste prik: Bundesliga kijken op de Duitse zender ARD met presentator Ernst Huberty, de man met het bijzondere kapsel. In het Duits bestaat er voor dat verschijnsel een prachtig woord: ‘Der Mann mit der Klappscheitel’, een scheiding in het haar waarmee de bovenop liggende kale plek van de schedel wordt afgedekt.

Ernst Huberty

In de loop der jaren wandelde Hubertys scheiding steeds meer richting zijkant, naar het oor. De overgebleven haren waren de andere kant op gekamd. In die tijd was zo’n kapsel een soort mode. Feyenoordkeeper Eddy Treijtel en Ruud Geels hadden ook een dergelijke coupe. In het begin van de wedstrijd zat hun haar nog goed. Je vroeg je altijd af hoe lang het zo bleef zitten. Soms tien minuten, hooguit een kwartier, maar dan gebeurde het. Na de eerste redding of kopbal, wist je niet wat je zag. Een rare, dansende lange pluk haar op het hoofd, de hele wedstrijd lang. Bij Ernst Huberty gebeurde dat nooit. Zijn haar bleef altijd onberispelijk zitten, de hele uitzending lang.

soccerfanshop.nl

De taal die Huberty sprak was ook prachtig. Een beeldhouwwerk van Michelangelo in de stralende Italiaanse zon. Net als zijn haar, paste zijn taalgebruik bij hem. Later kwam ik erachter dat Huberty filosofie, Duitse taal en letterkunde had gestudeerd, voordat hij sportpresentator werd. Dat verklaarde een hoop. Hij gebruikte fantastische voetbalwoorden, die pas veel later hun intrede deden in de Nederlandse taal.

Schwalbe
HubertyHet bekendste voorbeeld is het woord Schwalbe, dat letterlijk ‘zwaluw’ betekent. Omdat deze vogel zo prachtig vliegt, werd deze benaming  in het Duitse taalgebied uitgekozen voor deze voetbalactie. Beeldend en treffend. Wij Nederlanders vertalen deze artistieke vlucht met een duik, alsof je van de rand van het zwembad springt. Armoedig, zo gaat de hele schoonheid en de finesse van die uitdrukking verloren. Die Schwalbe is een kunst op zich. Een verwerpelijke, dat geef ik toe, vooral vanwege het feit dat wij er nooit goed in waren. Behalve Arjen Robben dan, ook al is hij er niet zo goed in als Schwalbenkönig Bernd Hölzenbein.

Laufpensum
Ook het woord Laufpensum liet Ernst Huberty ons na. Dat woord geeft het loopvermogen van een speler aan. Tegenwoordig zie je vaak het aantal kilometers in beeld dat een speler tijdens een wedstrijd heeft gelopen. Hubert benoemde deze kwaliteit al begin jaren zeventig. Hij was zijn tijd ver vooruit.

Schlachtenbummler
Het mooiste woord vind ik de benaming voor voetbalfans: Schlachtenbummler. Het unieke van dit woord ligt in de samenstelling van de twee woorden Schlachten en bummeln.

‘Schlachten heeft betrekking op veldslagen. Dit woord is tweehonderd jaar geleden ontstaan tijdens de Napoleontische oorlogen in Europa. Burgers trokken erop uit om de veldslagen, die meestal plaatsvonden in de heuvels buiten de bebouwde omgeving, op een ‘veilige’ afstand te aanschouwen. Omdat de veldslagen meerdere dagen duurden, inclusief troepenverplaatsingen en het formeren van de kanonnen, namen de toeschouwers er de tijd voor. Zij namen vaak dekentjes en picknickmanden mee. Dit eeuwenoude woord heeft het ook gered in de moderne tijd en wordt nu gebruikt bij het Duitse voetbal.

‘Bummeln’ betekent lekker wandelen zonder een bepaald doel. Gebeurt vaak in de stad. Een beetje winkelen zonder echt iets te kopen, terrasje pakken, mensen kijken. Meestal tijdens de vakantie of op de vrijdagmiddag, heerlijk. Een klein gestolen moment van vrijheid.

Huberty2Als ik Ernst Huberty ooit nog eens tegenkom, zeg ik: “Danke, Herr Huberty!” Ook al is hij zich er waarschijnlijk niet van bewust, met zijn onberispelijke kapsel en zijn mooie taalgebruik, is hij zeker medeplichtig aan de verrijking van de voetbaltaal en daarmee aan de beleving van het spelletje.

Frank Ritmeester
(docent Duits)