De zogenaamde interland die Groot-Brittannië en Duitsland tijdens de kerst in 1914 speelden, spreekt al een eeuw lang tot de verbeelding. Omdat het dit jaar precies honderd jaar geleden is, staat deze wedstrijd weer volop in de belangstelling. Maar wat is nu precies waarheid en mythe? Marijn Sillis zocht het uit en schreef het boek ‘You Not Shoot, We Not Shoot’ over het Kerstbestand en de wedstrijd.9789401420921

In Groot-Brittannië hebben de grote supermarkten traditioneel een minutenlange reclame rondom kerst. Sainsbury’s, de Albert Heijn van Groot-Brittannië, heeft het Kerstbestand en de voetbalwedstrijd gekozen als onderwerp voor hun Christmas ad. Het Kerstbestand is een van de bekendste verhalen uit de Eerste Wereldoorlog, wees een onderzoek van The British Council dit jaar uit. Het leeft enorm in Groot-Brittannië, waar al sinds augustus herdenkingen zijn vanwege het feit dat een eeuw geleden ‘The Great War’ begon. Begin deze maand werd in België een monument onthuld door UEFA-voorzitter Michel Platini in het Belgische plaatsje Ploegsteert waar de wedstrijd naar verluid plaatsvond. Ook was er twee weken geleden een toernooi in België tussen jeugdteams uit verschillende landen om de wedstrijd te herdenken. Vorige week werd er in Aldershot in zuidoost-Engeland een wedstrijd gespeeld tussen een team van het Britse leger en een van het Duitse leger.

soccerfanshop.nl

De Eerste Wereldoorlog brak in augustus 1914 uit. Beide partijen dachten dat ze met Kerst wel weer thuis zouden zijn, zo optimistisch waren ze. Maar de oorlog duurde maar liefst viereneenhalf jaar. Kerst 1914 was nog maar het begin van de oorlog, maar dat wist op dat moment nog niemand. De oorlog had nog niet de fase bereikt van pure wanhoop en ellende. Kerst werd dan ook gewoon gevierd. Zo zagen de Britten ineens kerstbomen met lichtjes in de Duitse loopgraven, een fenomeen dat zij niet kenden. Er werden kerstliederen gezongen in beide loopgraven en op veel plekken stopten de ongeregeldheden voor even.

De mythe dat overal langs de frontlinie soldaten elkaar vriendelijk bejegenden met Kerst, wordt onderuit gehaald in het boek. Op sommige plekken gingen de gevechten gewoon door en werden er zelfs soldaten van het andere kamp doodgeschoten die vriendschap probeerden te sluiten. Er zijn ook soldaten die van de situatie gebruikt maken door te spioneren in het andere kamp. Maar over het algemeen was de sfeer erg vriendelijk. Er werden handen geschud en sigaretten, chocolade en drank geruild. Surrealistisch als je het vergelijkt met de maandenlange beschietingen. Een soldaat maakte de vergelijking tussen het kerstbestand en een sprookje. Een ander schreef in dezelfde sfeer: “Deze gebeurtenis zou een mooi hoofdstuk zijn in Charles Dickens’ Christmas Carol.”

De oorlog was cynisch. Tijdens het Kerstbestand kwamen de Duitsers aanzetten met vatten bier van een nabijgelegen brouwerij, die zij samen met de Britten meester maakten. Twee maanden later bombardeerden de geallieerden diezelfde brouwerij kapot. Het was niet alleen ellende. Zo was er het verhaal van de Engelse luitenant die tijdens de wapenstilstand de vraag kreeg van een Duitse soldaat hoe Fulham het deed in de FA Cup. De Duitser werkte namelijk voor de oorlog in Londen en The Cottagers waren zijn favoriete club. In ‘You Not Shoot, We Not Shoot’ lees je dit soort wetenswaardigheden terug.

Daarnaast gaat Sillis in op de vraag: was er nu wel of geen interland tussen de Britten en de Duitsers? Vlak bij het Franse dorpje Frelinghien is er daadwerkelijk een voetbalwedstrijd geweest tussen soldaten van de 133ste Saksische Infanterie Regiment en het 6de Jäger Bataljon aan de ene kant en de Schotse Argyll and Sutherland Highlanders aan de andere kant. De Schotten speelden in hun kilts en tot vermaak van de Duitsers zonder onderbroek. De Duitse luitenant Johannes Niemann schreef er een heel verslag van op: “Als de wind eventjes opsteekt, zien we hun kont. In het begin konden we het amper geloven, maar al snel hadden we er veel plezier in.” Volgens Niemann was het voetbal niet best vanwege de harde ondergrond, maar was het spel sportief en had iedereen veel schik. Pas toen een Duitse commandant er genoeg van had, stopte de wedstrijd.

Frelinghien was niet de enige plaats langs de frontlinie waar gevoetbald is. In het Bos van Ploegsteert vond ook een wedstrijd tussen Britten en Duitsers plaats. Deze eindigde onbeslist en ook hier volgde er geen terugwedstrijd op Tweede Kerstdag. De soldaten wilden wel, maar de Duitsers kregen een nieuwe bevelhebber, die het niet zag zitten. De onofficiële wapenstilstand duurde langer dan één dag. Tussen 25 en 29 december stierf er niemand in het Bos van Ploegsteert. Ook bij Wulvergem vond een wedstrijd plaats, al was deze amper georganiseerd. Duitsers en Britten liepen gewoon door elkaar heen te voetballen. Het vreemde is dat achthonderd meter verderop de Duitsers en Fransen gewoon doorgingen met oorlog voeren. Net zoals in Frelinghien en bij het Bos van Ploegsteert wilden de soldaten de volgende dag weer graag een wedstrijd, maar werd dit van hogerhand verboden.

christmas-truce-soccer

Er zijn veel boeken over dit onderwerp geschreven, waaruit Sillis heeft geput. Een definitieve conclusie is niet te trekken. Het is duidelijk dat dé Kerstwedstrijd eigenlijk niet heeft plaatsgevonden, maar dat er op veel plekken wel is gevoetbald tussen Britten en Duisters. ‘You Not Shoot, We Not Shoot’ bestaat uit 127 pagina en is viertalig (Nederlands, Frans, Duits en Engels). Er staan verschillende illustraties in, maar helaas geen van een wedstrijd tussen Duitse en Britse soldaten, want daar bestaan – voor zover bekend – geen foto’s van.

Wil je wat meer weten over de situatie aan het front rond de kerst in 1914, dan is dit boek zeker een aanrader. ‘You Not Shoot, We Not Shoot’ gaat over meer dan voetbal alleen.

Boek bestellen bij Lannoo

You Not Shoot, We Not Shoot
Marijn Sillis
Uitgeverij Lannoo